Thư mục tài liệu tham khảo
Đánh giá lâm sàng và X-quang về cấy ghép dưới màng xương cá thể hóa được chế tạo bằng công nghệ phay CAD/CAM so với in 3D trong phục hồi xương hàm dưới tiêu nặng: Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên
- 10 Tháng 3 2025
- Posted by: anjaform
- Category: Nghiên cứu Lâm sàng và Báo cáo Ca bệnh
Saad A. Darwish, Wael A. El-Mohandes, Bahaa El-Din Abd Rabbo
Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40206923/
Đánh giá lâm sàng và X-quang về cấy ghép dưới màng xương cá thể hóa được chế tạo bằng công nghệ phay CAD/CAM so với in 3D trong phục hồi xương hàm dưới tiêu nặng: Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên
1. Thông tin tài liệu
- Tên nghiên cứu: Clinical and Radiographic Assessment of Milled Versus 3D-Printed Patient-Specific Subperiosteal Implants for Atrophic Mandibular Ridges: A Randomized Clinical Trial
- Tác giả: Saad A. Darwish, Wael A. El-Mohandes, Bahaa El-Din Abd Rabbo
- Tạp chí: Cureus
- Năm xuất bản: 2025
- DOI: 10.7759/cureus.80326
2. Bối cảnh khoa học
Điều trị cấy ghép nha khoa cho bệnh nhân tiêu xương hàm dưới nghiêm trọng vẫn là một trong những thách thức lớn nhất của implant nha khoa hiện đại. Khi lượng xương còn lại không đủ để đặt các implant nội xương theo phương pháp truyền thống, bác sĩ thường phải chỉ định các thủ thuật ghép xương hoặc tái tạo xương phức tạp. Tuy nhiên, những phương pháp này làm tăng mức độ xâm lấn, kéo dài thời gian điều trị và làm tăng nguy cơ biến chứng sau phẫu thuật.
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số đã thúc đẩy sự quan tâm trở lại đối với implant dưới màng xương cá thể hóa (Patient-Specific Implants – PSI). Nhờ kết hợp chụp cắt lớp CBCT, thiết kế trên máy tính (CAD) và các công nghệ chế tạo hiện đại, hiện nay có thể sản xuất các implant titan được thiết kế chính xác theo hình thái giải phẫu của từng bệnh nhân.
Hiện có hai kỹ thuật chế tạo chính được sử dụng cho loại implant này: phay CAD/CAM, dựa trên nguyên lý gia công cắt gọt (subtractive manufacturing), và in kim loại 3D, dựa trên công nghệ sản xuất bồi đắp (additive manufacturing). Mặc dù cả hai công nghệ đều được ứng dụng ngày càng rộng rãi, vẫn còn rất ít nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên so sánh trực tiếp hiệu quả của chúng.
Trong bối cảnh đó, các tác giả đã thực hiện nghiên cứu này nhằm đánh giá liệu phương pháp chế tạo có ảnh hưởng đến kết quả lâm sàng và hình ảnh X-quang của implant dưới màng xương cá thể hóa ở bệnh nhân bị tiêu xương hàm dưới nặng hay không.
3. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu của thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên này là so sánh kết quả lâm sàng và X-quang của implant dưới màng xương cá thể hóa được chế tạo bằng phay CAD/CAM với implant được sản xuất bằng in kim loại 3D ở bệnh nhân bị tiêu xương hàm dưới nghiêm trọng.
Các tác giả đánh giá xem công nghệ chế tạo có ảnh hưởng đến tỷ lệ tồn tại của implant, độ ổn định của xương quanh implant, độ chính xác của vị trí đặt implant, thời gian phẫu thuật và quá trình lành thương mô mềm trong năm đầu sau điều trị hay không.
4. Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu được thiết kế dưới dạng thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng với hai nhóm song song, trong đó bệnh nhân được phân bổ ngẫu nhiên theo tỷ lệ 1:1.
Nghiên cứu bao gồm 20 bệnh nhân mất răng toàn bộ, bị tiêu xương hàm dưới nghiêm trọng với chiều cao xương còn lại dưới 6 mm phía trên ống thần kinh răng dưới. Các bệnh nhân được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm:
- nhóm sử dụng implant dưới màng xương cá thể hóa được chế tạo bằng phay CAD/CAM;
- nhóm sử dụng implant dưới màng xương cá thể hóa được chế tạo bằng in titan 3D.
Tất cả bệnh nhân đều được điều trị theo quy trình kỹ thuật số hoàn chỉnh bao gồm chụp CBCT, lập kế hoạch phẫu thuật ba chiều, thiết kế implant bằng phần mềm CAD và sử dụng máng hướng dẫn phẫu thuật cá thể hóa. Các implant được chế tạo từ titan cấp độ 4 và được cố định lên xương bằng nhiều vít vỏ xương.
Thời gian theo dõi là 12 tháng.
Các tiêu chí đánh giá chính bao gồm:
- tỷ lệ tồn tại của implant;
- mức tiêu xương quanh implant;
- độ chính xác của vị trí implant dựa trên so sánh giữa kế hoạch số và hình ảnh CBCT sau phẫu thuật.
Các tiêu chí đánh giá phụ gồm:
- thời gian thực hiện phẫu thuật;
- tình trạng hở vết thương (dehiscence) của mô mềm trong các lần tái khám.
5. Kết quả chính
Sau 12 tháng theo dõi, cả hai nhóm đều đạt được kết quả lâm sàng thuận lợi và tương đương. Trong nhóm sử dụng implant được chế tạo bằng phay CAD/CAM, có một implant bị thất bại, trong khi tất cả các implant được sản xuất bằng in kim loại 3D vẫn duy trì chức năng trong suốt thời gian nghiên cứu. Tuy nhiên, sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê.
Đánh giá X-quang cũng không ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa giữa hai công nghệ chế tạo. Mức thay đổi của xương quanh implant, được xác định bằng cách so sánh hình ảnh CBCT sau phẫu thuật với kết quả sau 12 tháng, tương tự ở cả hai nhóm.
Độ chính xác của vị trí implant được đánh giá bằng cách so sánh kế hoạch điều trị kỹ thuật số trước phẫu thuật với vị trí thực tế của implant trên hình ảnh CBCT sau phẫu thuật. Cả độ lệch góc theo chiều gần – xa (mesiodistal) và độ lệch theo chiều ngoài – trong (buccolingual) đều tương đương giữa hai nhóm và không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. Điều này chứng minh rằng cả hai công nghệ đều có khả năng tái tạo chính xác kế hoạch điều trị kỹ thuật số.
Ngoài ra, thời gian phẫu thuật giữa hai nhóm cũng không có sự khác biệt đáng kể. Tần suất xuất hiện hở vết thương mô mềm (soft tissue dehiscence) trong các lần tái khám sau 3, 6, 9 và 12 tháng cũng tương tự nhau.
Dựa trên các kết quả này, các tác giả kết luận rằng cả phay CAD/CAM và in kim loại 3D đều có thể chế tạo implant dưới màng xương cá thể hóa với hiệu quả lâm sàng và X-quang tương đương trong ngắn hạn đối với bệnh nhân bị tiêu xương hàm dưới nghiêm trọng.
6. Phân tích lâm sàng
Giá trị khoa học nổi bật của nghiên cứu này là việc so sánh trực tiếp hai công nghệ hiện đại dùng để chế tạo implant dưới màng xương cá thể hóa, trong khi vẫn duy trì cùng một quy trình lập kế hoạch kỹ thuật số, cùng kỹ thuật phẫu thuật và cùng các tiêu chí đánh giá lâm sàng cũng như X-quang.
Các kết quả cho thấy thành công của điều trị phụ thuộc chủ yếu vào chất lượng của toàn bộ quy trình kỹ thuật số, hơn là bản thân công nghệ chế tạo implant. Việc chẩn đoán chính xác bằng CBCT, lập kế hoạch ba chiều cẩn thận, thiết kế CAD cá thể hóa và thực hiện phẫu thuật đúng theo kế hoạch dường như có vai trò quan trọng hơn việc lựa chọn công nghệ sản xuất theo phương pháp cắt gọt hay bồi đắp.
Từ góc độ thực hành lâm sàng, điều này cho thấy cả phay CAD/CAM và in kim loại 3D đều là những phương pháp đáng tin cậy để sản xuất implant dưới màng xương cá thể hóa. Do đó, việc lựa chọn công nghệ có thể dựa chủ yếu vào khả năng trang thiết bị, kinh nghiệm của phòng thí nghiệm, chi phí sản xuất, thời gian chế tạo và quy trình tổ chức điều trị, thay vì dựa trên các khác biệt lâm sàng đã được chứng minh.
Tuy nhiên, các tác giả cũng nhấn mạnh rằng cần diễn giải kết quả một cách thận trọng. Nghiên cứu chỉ bao gồm 20 bệnh nhân, làm hạn chế sức mạnh thống kê, trong khi thời gian theo dõi 12 tháng chưa đủ để đánh giá độ ổn định sinh học và cơ học lâu dài của implant cũng như tuổi thọ của phục hình.
Ngoài ra, nghiên cứu còn đề cập đến một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả, bao gồm sự khác biệt trong kỹ thuật phẫu thuật, việc xử trí bệnh nhân mắc chứng nghiến răng (bruxism) và những hạn chế vốn có của phép đo bằng CBCT.
Do đó, nghiên cứu này cung cấp bằng chứng đầy hứa hẹn cho thấy hai công nghệ chế tạo có hiệu quả tương đương trong ngắn hạn, nhưng vẫn cần thêm các nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên đa trung tâm với số lượng bệnh nhân lớn hơn và thời gian theo dõi dài hơn để xác nhận những kết quả này.
7. Ứng dụng lâm sàng
Kết quả của thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên này cho thấy implant dưới màng xương cá thể hóa có thể là một lựa chọn điều trị phù hợp cho những bệnh nhân bị tiêu xương hàm dưới nghiêm trọng, trong các trường hợp lượng xương còn lại không đủ để đặt implant nội xương theo phương pháp thông thường mà không cần các thủ thuật ghép xương phức tạp.
Do cả phay CAD/CAM và in kim loại 3D đều mang lại kết quả lâm sàng và X-quang tương đương, cả hai công nghệ đều có thể được tích hợp vào các quy trình điều trị implant kỹ thuật số hiện đại. Những quy trình này bao gồm chẩn đoán bằng CBCT, lập kế hoạch điều trị ba chiều trên máy tính, thiết kế CAD cá thể hóa và sử dụng máng hướng dẫn phẫu thuật riêng cho từng bệnh nhân, giúp implant thích ứng chính xác với hình thái giải phẫu của mỗi người.
Những kết quả này đặc biệt có ý nghĩa đối với các bệnh nhân mà các thủ thuật tái tạo hoặc ghép xương quy mô lớn bị chống chỉ định, có nguy cơ biến chứng cao hoặc không được bệnh nhân chấp nhận.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng nghiên cứu không so sánh implant dưới màng xương cá thể hóa với implant nội xương truyền thống hoặc các kỹ thuật ghép xương. Vì vậy, kết quả không cho phép kết luận rằng phương pháp này vượt trội hơn các phương pháp điều trị implant tiêu chuẩn, mà chỉ cho thấy hai công nghệ chế tạo được đánh giá có hiệu quả tương đương trong thời gian theo dõi ngắn hạn.
8. Mức độ bằng chứng, hạn chế của nghiên cứu và tính minh bạch
Đây là một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên, được xem là một trong những thiết kế nghiên cứu có mức độ bằng chứng khoa học cao hơn so với các báo cáo ca bệnh hoặc nghiên cứu hồi cứu. Các tác giả đã áp dụng thiết kế nghiên cứu với hai nhóm song song và tuân thủ hướng dẫn CONSORT trong việc thực hiện và báo cáo nghiên cứu.
Tuy nhiên, nghiên cứu vẫn tồn tại một số hạn chế quan trọng. Trước hết, số lượng bệnh nhân chỉ gồm 20 người, làm giảm sức mạnh thống kê và có thể hạn chế khả năng phát hiện những khác biệt nhỏ giữa hai công nghệ chế tạo.
Bên cạnh đó, thời gian theo dõi 12 tháng chưa đủ để đánh giá tỷ lệ tồn tại lâu dài của implant, sự ổn định sinh học của mô quanh implant, độ bền cơ học của implant cũng như các biến chứng phục hình có thể xuất hiện sau nhiều năm.
Các tác giả cũng đề cập đến một số yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu như sự khác biệt trong kỹ thuật phẫu thuật, việc xử trí bệnh nhân mắc chứng nghiến răng và những giới hạn vốn có của phương pháp đo đạc bằng CBCT.
Về tính minh bạch khoa học, các tác giả tuyên bố rằng nghiên cứu không nhận tài trợ từ bên ngoài, không có xung đột lợi ích, đồng thời nghiên cứu đã được ủy ban đạo đức phê duyệt và được đăng ký trước trên Open Science Framework (OSF) trước khi bắt đầu tuyển chọn bệnh nhân.
9. Những điểm chính của nghiên cứu
- Loại nghiên cứu: Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên với hai nhóm song song.
- Mức độ bằng chứng: Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên.
- Đối tượng nghiên cứu: Bệnh nhân mất răng toàn bộ bị tiêu xương hàm dưới nghiêm trọng.
- Số lượng bệnh nhân: 20 (10 bệnh nhân trong mỗi nhóm).
- Số lượng implant: 20 implant dưới màng xương cá thể hóa.
- Thời gian theo dõi: 12 tháng.
- Can thiệp được so sánh: Implant dưới màng xương bằng titan được chế tạo bằng phay CAD/CAM và bằng in kim loại 3D.
- Tiêu chí đánh giá chính: Tỷ lệ tồn tại của implant, mức tiêu xương quanh implant và độ chính xác của vị trí implant.
- Tiêu chí đánh giá phụ: Thời gian phẫu thuật và tỷ lệ hở vết thương mô mềm.
- Kết quả quan trọng nhất: Không ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa thống kê giữa hai công nghệ về tỷ lệ tồn tại của implant, độ ổn định của xương quanh implant, độ chính xác phẫu thuật, thời gian phẫu thuật hay các biến chứng ở mô mềm.
- Kết luận khoa học: Cả phay CAD/CAM và in kim loại 3D đều là những phương pháp đáng tin cậy để chế tạo implant dưới màng xương cá thể hóa nhằm điều trị bệnh nhân bị tiêu xương hàm dưới nghiêm trọng.
- Hạn chế chính: Cỡ mẫu nhỏ, thời gian theo dõi chỉ 12 tháng và cần có các nghiên cứu đa trung tâm với quy mô lớn hơn cùng thời gian theo dõi dài hơn.
10. Giá trị khoa học
Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên này đóng góp đáng kể vào nguồn bằng chứng khoa học về implant dưới màng xương cá thể hóa trong điều trị bệnh nhân bị tiêu xương hàm dưới nghiêm trọng. Mặc dù loại implant này đã thu hút sự quan tâm trở lại nhờ sự phát triển của công nghệ số, phần lớn các công bố trước đây chủ yếu là báo cáo ca bệnh hoặc các nghiên cứu hồi cứu. Việc so sánh trực tiếp công nghệ phay CAD/CAM với in kim loại 3D trong một nghiên cứu ngẫu nhiên giúp nâng cao mức độ tin cậy của bằng chứng hiện có về hai phương pháp chế tạo này.
Một trong những phát hiện quan trọng nhất của nghiên cứu là công nghệ chế tạo implant không tạo ra sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về kết quả lâm sàng và X-quang trong ngắn hạn. Tỷ lệ tồn tại của implant, mức ổn định của xương quanh implant, độ chính xác của vị trí đặt implant, thời gian phẫu thuật và quá trình lành thương mô mềm đều tương đương giữa hai nhóm trong suốt thời gian theo dõi 12 tháng.
Từ góc độ khoa học, kết quả này cho thấy thành công của điều trị bằng implant dưới màng xương cá thể hóa phụ thuộc chủ yếu vào chất lượng của toàn bộ quy trình điều trị kỹ thuật số, thay vì chỉ phụ thuộc vào công nghệ sản xuất implant. Việc chẩn đoán chính xác bằng CBCT, lập kế hoạch ba chiều cẩn thận, thiết kế CAD theo từng bệnh nhân và thực hiện phẫu thuật đúng theo kế hoạch số hóa dường như có vai trò quyết định hơn việc lựa chọn công nghệ sản xuất theo phương pháp cắt gọt hay bồi đắp.
Nghiên cứu cũng nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của các quy trình kỹ thuật số toàn diện trong implant nha khoa hiện đại. Cả phay CAD/CAM và in kim loại 3D đều có khả năng tạo ra các implant titan cá thể hóa với độ chính xác cao về mặt giải phẫu và hiệu quả lâm sàng tương đương. Điều này mang lại cho bác sĩ nhiều sự linh hoạt hơn trong việc lựa chọn công nghệ chế tạo dựa trên điều kiện trang thiết bị, năng lực của phòng thí nghiệm, chi phí sản xuất và tổ chức quy trình điều trị.
Tuy nhiên, các tác giả cũng lưu ý rằng kết quả cần được diễn giải một cách thận trọng. Số lượng bệnh nhân còn hạn chế cùng với thời gian theo dõi chỉ 12 tháng chưa cho phép đưa ra kết luận chắc chắn về tỷ lệ tồn tại lâu dài của implant, độ ổn định sinh học và cơ học hay độ bền của phục hình. Các nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên đa trung tâm với quy mô lớn hơn và thời gian theo dõi dài hơn sẽ cần thiết để xác nhận các kết quả này và làm rõ hơn vai trò của implant dưới màng xương cá thể hóa trong implant nha khoa hiện đại.
11. Kết luận biên tập
Thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên này cho thấy implant dưới màng xương cá thể hóa được chế tạo bằng phay CAD/CAM hoặc in kim loại 3D đều mang lại kết quả lâm sàng và X-quang tương đương trong năm đầu điều trị cho bệnh nhân bị tiêu xương hàm dưới nghiêm trọng. Trong phạm vi của nghiên cứu này, không có công nghệ nào chứng minh được ưu thế có ý nghĩa thống kê hoặc lâm sàng về tỷ lệ tồn tại của implant, độ ổn định của xương quanh implant, độ chính xác phẫu thuật hoặc quá trình lành thương mô mềm.
Đối với các bác sĩ chuyên ngành implant nha khoa và phẫu thuật miệng, kết quả này cho thấy việc lựa chọn công nghệ chế tạo có thể dựa chủ yếu trên các yếu tố thực tiễn như hệ thống thiết bị hiện có, kinh nghiệm của phòng thí nghiệm, chi phí sản xuất và tổ chức quy trình điều trị kỹ thuật số, thay vì dựa trên những khác biệt lâm sàng đã được chứng minh giữa hai phương pháp. Tuy nhiên, do cỡ mẫu còn nhỏ và thời gian theo dõi tương đối ngắn, vẫn cần có thêm các nghiên cứu lâm sàng ngẫu nhiên với số lượng bệnh nhân lớn hơn và thời gian theo dõi dài hạn để xác nhận tính bền vững và khả năng dự đoán của phương pháp điều trị đầy triển vọng này.
