Wirtualne planowanie zabiegu chirurgicznego i spersonalizowane implanty podokostnowe: przegląd systematyczny

Al-Nawas, A.-K. Bär

Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40263044/

Wirtualne planowanie zabiegu chirurgicznego i spersonalizowane implanty podokostnowe: przegląd systematyczny

1. Dane bibliograficzne

• Tytuł badania: Virtual Surgical Planning and Customized Subperiosteal Implants: A Systematic Review
• Autorzy: B. Al-Nawas, A.-K. Bär
• Czasopismo naukowe: International Journal of Oral and Maxillofacial Surgery
• Rok publikacji: 2025
• DOI: 10.1016/j.ijom.2025.04.001
• PMID: 40263044

2. Tło naukowe

Dynamiczny rozwój technologii cyfrowych znacząco zmienił możliwości leczenia implantologicznego pacjentów z zaawansowanym zanikiem kości szczęk. Wirtualne planowanie zabiegu, projektowanie wspomagane komputerowo (CAD) oraz technologie wytwarzania addytywnego umożliwiają obecnie wykonywanie spersonalizowanych implantów podokostnowych, dostosowanych do indywidualnej anatomii pacjenta. Takie rozwiązanie może stanowić alternatywę terapeutyczną w przypadkach, w których zastosowanie klasycznych implantów śródkostnych jest utrudnione z powodu znacznego zaniku kości.

W tym kontekście autorzy przedstawili przegląd systematyczny aktualnych danych naukowych dotyczących implantów podokostnowych wykonywanych z wykorzystaniem cyfrowych procesów projektowania i produkcji. Oceniono nie tylko wskazania kliniczne, lecz także skuteczność leczenia, metody wspomagania osteointegracji oraz częstość występowania powikłań biologicznych i mechanicznych.

3. Cel badania

Celem przeglądu systematycznego była ocena zastosowania klinicznego spersonalizowanych implantów podokostnowych wykonywanych z wykorzystaniem technologii cyfrowych. Autorzy analizowali wskazania do ich stosowania, skuteczność kliniczną, strategie mające na celu poprawę osteointegracji oraz profil bezpieczeństwa, z uwzględnieniem wczesnych i późnych powikłań biologicznych oraz mechanicznych.

4. Metodologia

Badanie przeprowadzono jako przegląd systematyczny zgodnie z wytycznymi PRISMA. Przeszukano bazy danych PubMed i Embase, uwzględniając publikacje z lat 2018–2023. Jakość metodologiczną włączonych badań oceniono przy użyciu narzędzi Joanna Briggs Institute (JBI) oraz National Institutes of Health (NIH).

Do analizy zakwalifikowano 24 publikacje, obejmujące sześć badań kohortowych, sześć serii przypadków oraz dwanaście opisów przypadków klinicznych. Łącznie oceniono 246 spersonalizowanych implantów podokostnowych. Średni okres obserwacji wynosił 17 miesięcy. Analizowane parametry obejmowały funkcjonalność implantów, wskazania protetyczne, przeżywalność implantów, powikłania biologiczne i mechaniczne oraz metody wspomagania osteointegracji.

5. Główne wyniki

Po średnim okresie obserwacji wynoszącym 17 miesięcy 97,6% implantów pozostawało funkcjonalnych i wykazywało prawidłowe dopasowanie kliniczne. Spersonalizowane implanty podokostnowe były stosowane przede wszystkim do rehabilitacji pełnego łuku zębowego w szczęce oraz do odbudów mostami stałymi w obu łukach.

Odsetek przeżywalności implantów zgłaszany w poszczególnych badaniach wynosił od 94,1% do 100%. Najczęściej obserwowanymi wczesnymi powikłaniami były ból pooperacyjny (25%) oraz obrzęk (24%). Późne powikłania wymagające usunięcia implantu występowały rzadko – w analizowanych publikacjach odnotowano pięć niepowodzeń. Częściową ekspozycję implantu opisano w 37% przypadków. Satysfakcja pacjentów oraz wyniki estetyczne oceniano jako korzystne, jednak parametry te były analizowane jedynie w ograniczonej liczbie badań. W celu poprawy osteointegracji stosowano różne metody modyfikacji powierzchni, w tym tytan wytwarzany metodą addytywną, trawienie kwasem, piaskowanie oraz poli(eteroeteroketon) (PEEK), przy czym żadna z tych metod nie wykazała wyraźnej przewagi.

6. Analiza kliniczna

Przegląd systematyczny przedstawia aktualny obraz wykorzystania spersonalizowanych implantów podokostnowych projektowanych z zastosowaniem technologii cyfrowych. Uzyskane wyniki sugerują, że rozwiązanie to może stanowić wartościową alternatywę terapeutyczną dla pacjentów z ciężkim zanikiem kości szczęki lub żuchwy, zwłaszcza w sytuacjach, gdy klasyczna implantacja lub rozległe zabiegi augmentacyjne są trudne do przeprowadzenia.

Wysoki odsetek funkcjonujących implantów oraz korzystne wskaźniki przeżywalności wskazują na obiecujące wyniki krótkoterminowe. Jednocześnie stosunkowo częste występowanie częściowej ekspozycji implantów podkreśla znaczenie odpowiedniego postępowania z tkankami miękkimi oraz regularnej kontroli po leczeniu.

Interpretując przedstawione wyniki, należy zachować ostrożność. Większość dostępnych danych pochodzi z badań obserwacyjnych, serii przypadków i opisów pojedynczych przypadków, co ogranicza siłę dowodów naukowych. Dodatkowo znaczna heterogeniczność badań uniemożliwiła przeprowadzenie metaanalizy, przez co nie można było wiarygodnie porównać różnych metod leczenia, konstrukcji implantów ani sposobów modyfikacji ich powierzchni. Wyniki należy więc traktować jako obiecujące, lecz wymagające dalszego potwierdzenia.

7. Zastosowanie kliniczne

Dostępne dane wskazują, że spersonalizowane implanty podokostnowe mogą znaleźć zastosowanie u pacjentów z zaawansowanym zanikiem wyrostka zębodołowego oraz ciężką atrofią szczęk. Według autorów analizowanych badań rozwiązanie to wydaje się szczególnie przydatne u osób starszych oraz pacjentów obciążonych chorobami ogólnymi, u których rozległe zabiegi rekonstrukcyjne mogą wiązać się z podwyższonym ryzykiem.

Badanie podkreśla również rosnące znaczenie wirtualnego planowania zabiegów, cyfrowych procesów projektowania oraz technologii CAD/CAM w tworzeniu indywidualnie dopasowanych rozwiązań implantologicznych. Na podstawie dostępnych danych nie można jednak wskazać żadnej metody obróbki powierzchni ani materiału jako klinicznie skuteczniejszego w poprawie osteointegracji.

8. Poziom dowodów naukowych, ograniczenia i przejrzystość

Publikacja ma charakter przeglądu systematycznego, co stanowi wysoki poziom dowodów pod względem metodologicznym. Siła wniosków zależy jednak od jakości badań pierwotnych, spośród których większość stanowiły badania obserwacyjne, serie przypadków oraz opisy przypadków z relatywnie krótkim okresem obserwacji.

Autorzy wyraźnie wskazują, że znaczna heterogeniczność metodologiczna uniemożliwiła wykonanie metaanalizy. Podkreślają również potrzebę prowadzenia badań obejmujących większe grupy pacjentów oraz dłuższą obserwację, aby potwierdzić długoterminowe bezpieczeństwo i skuteczność spersonalizowanych implantów podokostnowych. W udostępnionym streszczeniu nie przedstawiono informacji dotyczących konfliktów interesów ani powiązań autorów z producentami implantów.

9. Najważniejsze informacje o badaniu

• Rodzaj badania: Przegląd systematyczny.
• Poziom dowodów: Przegląd systematyczny obejmujący głównie badania obserwacyjne, serie przypadków oraz opisy przypadków.
• Liczba uwzględnionych badań: 24.
• Liczba przeanalizowanych implantów: 246 spersonalizowanych implantów podokostnowych.
• Średni okres obserwacji: 17 miesięcy.
• Główny oceniany parametr: Skuteczność kliniczna, wskazania, osteointegracja oraz powikłania biologiczne i mechaniczne.
• Najważniejszy wynik: 97,6% implantów pozostawało funkcjonalnych, a odsetek ich przeżywalności wynosił od 94,1% do 100%.
• Wniosek naukowy: Cyfrowo projektowane implanty podokostnowe stanowią obiecującą metodę leczenia pacjentów z ciężką atrofią szczęk, jednak konieczne są dalsze badania o wyższej jakości metodologicznej i dłuższym okresie obserwacji.
• Najważniejsze ograniczenia: Znaczna heterogeniczność badań, brak możliwości przeprowadzenia metaanalizy, przewaga badań obserwacyjnych oraz stosunkowo krótki okres obserwacji.

10. Znaczenie naukowe

Przegląd systematyczny wnosi istotny wkład do aktualnej wiedzy dotyczącej spersonalizowanych implantów podokostnowych wykonywanych z wykorzystaniem technologii cyfrowych. Łącząc dostępne dane kliniczne, przedstawia aktualny obraz skuteczności tej metody oraz wskazuje najważniejsze ograniczenia obecnego stanu badań.

Opracowanie nie stanowi ostatecznego potwierdzenia skuteczności tej techniki, lecz pokazuje, że cyfrowe projektowanie implantów może stanowić obiecujący kierunek rozwoju leczenia implantologicznego u pacjentów z rozległym zanikiem kości. Jednocześnie autorzy zwracają uwagę na konieczność prowadzenia większych badań prospektywnych z ujednoliconymi protokołami leczenia i długoterminową obserwacją, co pozwoli lepiej określić przewidywalność tej metody.

11. Wniosek redakcyjny

Przedstawiony przegląd systematyczny wskazuje, że spersonalizowane implanty podokostnowe projektowane z wykorzystaniem wirtualnego planowania chirurgicznego mogą stanowić obiecującą opcję leczenia pacjentów z zaawansowaną atrofią szczęk. Dotychczas opublikowane wyniki sugerują wysoką funkcjonalność implantów i korzystne wskaźniki ich przeżywalności w krótkim okresie obserwacji. Ze względu jednak na ograniczoną jakość dostępnych badań, ich heterogeniczność oraz stosunkowo krótki czas obserwacji, uzyskane wyniki wymagają ostrożnej interpretacji. Dalsze, dobrze zaprojektowane badania prospektywne będą niezbędne do potwierdzenia długoterminowej skuteczności i bezpieczeństwa tej metody leczenia.