Kết quả lâm sàng dài hạn của implant dưới màng xương được chế tạo bằng công nghệ sản xuất bồi đắp trong điều trị teo xương hàm trên nghiêm trọng

Jan Łoginoff, Agata Majos, Marcin Elgalal

Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40399182/ 

Kết quả lâm sàng dài hạn của implant dưới màng xương được chế tạo bằng công nghệ sản xuất bồi đắp trong điều trị teo xương hàm trên nghiêm trọng

1. Thông tin tài liệu khoa học

• Tiêu đề nghiên cứu: Long-term clinical results of additively manufactured subperiosteal implants for the treatment of the severely atrophic maxilla
• Tác giả: Jan Łoginoff, Agata Majos, Marcin Elgalal
• Tạp chí: Journal of Cranio-Maxillofacial Surgery
• Năm xuất bản: 2025
• DOI: 10.1016/j.jcms.2025.04.021

2. Bối cảnh khoa học

Phục hồi chức năng bằng implant cho bệnh nhân bị teo xương hàm trên nghiêm trọng vẫn là một trong những thách thức lớn nhất của phẫu thuật miệng và cấy ghép nha khoa hiện đại. Khi thể tích xương còn lại không đủ để đặt implant nội xương theo phương pháp thông thường, việc điều trị thường đòi hỏi các thủ thuật tái tạo xương phức tạp như ghép xương hoặc tái tạo xương có hướng dẫn, làm tăng mức độ xâm lấn, nguy cơ biến chứng và kéo dài thời gian điều trị. Những hạn chế này đã thúc đẩy việc tìm kiếm các giải pháp điều trị thay thế cho những bệnh nhân không còn phù hợp với các phác đồ cấy ghép truyền thống.

Sự phát triển của chẩn đoán hình ảnh ba chiều, thiết kế kỹ thuật số CAD/CAM và công nghệ sản xuất bồi đắp đã tạo ra sự quan tâm trở lại đối với implant dưới màng xương được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân. Khả năng chế tạo các cấu trúc phù hợp chính xác với giải phẫu của từng cá thể có thể góp phần nâng cao độ chính xác trong phẫu thuật và giảm mức độ xâm lấn của thủ thuật. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng về hiệu quả lâu dài của phương pháp này vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu hiện tại nhằm bổ sung thêm dữ liệu bằng cách đánh giá kết quả lâm sàng dài hạn của implant dưới màng xương cá thể hóa được sử dụng ở những bệnh nhân bị teo xương hàm trên nghiêm trọng trong thời gian theo dõi lên đến mười năm.

3. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu hồi cứu này là đánh giá kết quả lâm sàng dài hạn của implant dưới màng xương cá thể hóa dành cho hàm trên, được chế tạo từ hợp kim titan bằng công nghệ Direct Metal Laser Sintering (DMLS), ở những bệnh nhân bị teo xương nghiêm trọng không thể điều trị bằng implant nội xương thông thường. Các tiêu chí đánh giá bao gồm tỷ lệ tồn tại của implant, độ ổn định lâm sàng, các thay đổi trên hình ảnh X-quang và các biến chứng sau phẫu thuật trong thời gian theo dõi kéo dài đến mười năm.

4. Phương pháp nghiên cứu

Đây là một nghiên cứu hồi cứu dạng loạt ca lâm sàng, bao gồm mười bệnh nhân bị teo xương hàm trên nghiêm trọng, được phân loại từ mức IV đến VI theo hệ thống Cawood và Howell. Tất cả các bệnh nhân đều có tình trạng tiêu xương đến mức không còn đủ điều kiện để điều trị bằng implant nội xương thông thường.

Các implant được thiết kế dựa trên dữ liệu chụp cắt lớp vi tính (CT) theo quy trình kỹ thuật số CAD/CAM hoàn chỉnh và sau đó được chế tạo từ hợp kim titan bằng công nghệ Direct Metal Laser Sintering (DMLS). Sau phẫu thuật, bệnh nhân được theo dõi bằng các đánh giá lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh nhằm phân tích sự thích nghi của implant, độ ổn định lâm sàng, tỷ lệ tồn tại của implant và các biến chứng sớm cũng như muộn sau điều trị. Đối với những bệnh nhân đầu tiên, thời gian theo dõi tối đa đạt mười năm.

5. Kết quả chính

Trong nghiên cứu này, mười implant dưới màng xương được thiết kế theo từng cá thể đã được đặt cho các bệnh nhân bị teo xương hàm trên nghiêm trọng. Trong số đó, tám implant duy trì được độ ổn định và chức năng trong suốt thời gian theo dõi, trong khi hai implant phải được tháo bỏ do không thích nghi hoàn toàn với cấu trúc giải phẫu, dẫn đến tình trạng nhiễm trùng tái phát.

Các đánh giá X-quang ở những trường hợp điều trị thành công cho thấy xương quanh implant duy trì ổn định, chỉ ghi nhận hiện tượng tiêu xương ở mức tối thiểu. Các biến chứng sớm sau phẫu thuật chủ yếu bao gồm sưng nề và cảm giác khó chịu thoáng qua, không ảnh hưởng đến chức năng của implant. Các biến chứng muộn được ghi nhận rất ít và chỉ xuất hiện ở hai trường hợp điều trị thất bại.

Một kết quả đáng chú ý là tất cả các implant được đặt vào năm 2015 vẫn duy trì chức năng sau mười năm theo dõi. Phân tích sống còn Kaplan-Meier ước tính tỷ lệ tồn tại của implant đạt 80% sau mười năm. Bên cạnh đó, các tác giả mô tả quy trình phẫu thuật sử dụng từ bảy đến mười vít cố định, chỉ được đặt tại những vùng có độ dày xương đầy đủ đã được xác định trước bằng kế hoạch điều trị kỹ thuật số. Phục hình trên implant được trì hoãn khoảng năm tháng nhằm tạo điều kiện cho implant đạt được sự ổn định sinh học và cơ học trước khi chịu tải chức năng.

6. Phân tích lâm sàng

Điểm nổi bật của nghiên cứu này là cung cấp dữ liệu theo dõi lâm sàng kéo dài đến mười năm, một khoảng thời gian vẫn còn hiếm gặp trong các nghiên cứu về implant dưới màng xương cá thể hóa được chế tạo bằng công nghệ sản xuất bồi đắp. Ngoài việc đánh giá tỷ lệ tồn tại của implant, nghiên cứu còn cung cấp thông tin có giá trị về độ ổn định lâm sàng và hình ảnh học của phương pháp điều trị này ở những bệnh nhân bị teo xương hàm trên nghiêm trọng, vốn không đủ điều kiện để điều trị bằng implant nội xương thông thường.

Một ưu điểm khác là việc áp dụng quy trình điều trị hoàn toàn kỹ thuật số, kết hợp chụp cắt lớp vi tính (CT), thiết kế CAD/CAM và công nghệ chế tạo Direct Metal Laser Sintering (DMLS). Theo các tác giả, quy trình này cho phép implant được chế tạo phù hợp chính xác với giải phẫu của từng bệnh nhân, giảm số lượng vít cố định cần sử dụng và tạo điều kiện thực hiện phẫu thuật dưới gây tê tại chỗ trong điều kiện ngoại trú.

Hai trường hợp thất bại của implant cũng mang lại những thông tin lâm sàng quan trọng. Trong cả hai trường hợp, sự không phù hợp giữa implant và nền xương đã dẫn đến nhiễm trùng tái phát và cuối cùng phải tháo bỏ implant. Những quan sát này nhấn mạnh vai trò quyết định của việc lập kế hoạch kỹ thuật số chính xác và khả năng thích ứng tối ưu của implant đối với giải phẫu từng bệnh nhân nhằm đạt được kết quả điều trị bền vững.

Mặc dù các kết quả đạt được rất khả quan, chúng vẫn cần được diễn giải một cách thận trọng. Số lượng bệnh nhân còn hạn chế, thiết kế nghiên cứu hồi cứu và việc không có nhóm đối chứng khiến nghiên cứu chưa thể chứng minh ưu thế của kỹ thuật này so với các phương pháp khác như ghép xương, implant gò má hoặc các kỹ thuật tái tạo xương khác. Do đó, các dữ liệu hiện có chủ yếu cho thấy implant dưới màng xương cá thể hóa là một lựa chọn điều trị đầy tiềm năng đối với những bệnh nhân được lựa chọn cẩn thận, đồng thời cần có thêm các nghiên cứu tiền cứu với quy mô lớn hơn để xác nhận những kết quả này.

7. Ứng dụng lâm sàng

Kết quả của nghiên cứu cho thấy implant dưới màng xương được thiết kế theo từng cá thể và chế tạo bằng công nghệ DMLS có thể là một lựa chọn điều trị đối với những bệnh nhân bị teo xương hàm trên nghiêm trọng, khi thể tích xương còn lại không đủ để đặt implant nội xương theo phương pháp thông thường. Tất cả các bệnh nhân trong nghiên cứu đều thuộc mức độ IV, V hoặc VI theo phân loại Cawood và Howell, là nhóm bệnh nhân mà các phương pháp điều trị truyền thống thường đòi hỏi những thủ thuật tái tạo xương phức tạp với thời gian điều trị kéo dài.

Quy trình điều trị được các tác giả mô tả dựa trên một chuỗi làm việc hoàn toàn kỹ thuật số, kết hợp chụp cắt lớp vi tính (CT), thiết kế CAD/CAM và công nghệ sản xuất bồi đắp để chế tạo implant từ hợp kim titan. Theo nghiên cứu, cách tiếp cận này cho phép sử dụng số lượng vít cố định tương đối ít, chỉ đặt tại các vùng có đủ độ dày xương, đồng thời giúp thực hiện phẫu thuật dưới gây tê tại chỗ trong điều kiện ngoại trú. Phục hình trên implant được trì hoãn khoảng năm tháng nhằm tạo điều kiện cho implant đạt được sự ổn định sinh học và cơ học trước khi chịu tải chức năng.

Tuy nhiên, dựa trên các bằng chứng hiện có, kỹ thuật này chưa thể được xem là phương pháp thay thế cho các thủ thuật tái tạo xương hoặc các lựa chọn cấy ghép khác đã được thiết lập. Các kết quả của nghiên cứu chủ yếu ủng hộ việc áp dụng implant dưới màng xương cá thể hóa trong những trường hợp được lựa chọn cẩn thận, khi các phương pháp điều trị implant thông thường không còn khả thi.

8. Mức độ bằng chứng, hạn chế và tính minh bạch

Đây là một nghiên cứu hồi cứu dạng loạt ca lâm sàng, vì vậy mức độ bằng chứng khoa học được xem là thấp đến trung bình. Mặc dù thời gian theo dõi kéo dài đến mười năm mang lại giá trị đáng kể, thiết kế nghiên cứu không cho phép xác lập mối quan hệ nhân quả hoặc so sánh trực tiếp hiệu quả của kỹ thuật này với các phương pháp điều trị khác.

Những hạn chế chính của nghiên cứu bao gồm cỡ mẫu nhỏ (10 bệnh nhân), không có nhóm đối chứng và chỉ tuyển chọn các bệnh nhân bị teo xương hàm trên rất nặng. Các yếu tố này làm hạn chế khả năng khái quát hóa kết quả cho các nhóm bệnh nhân khác. Các tác giả cũng nhấn mạnh sự cần thiết của những nghiên cứu tiền cứu với số lượng bệnh nhân lớn hơn và thời gian theo dõi dài hơn nhằm xác nhận các kết quả hiện tại và hoàn thiện chỉ định điều trị.

Trong các thông tin được công bố không có báo cáo về xung đột lợi ích, nguồn tài trợ hoặc mối liên hệ giữa các tác giả với các nhà sản xuất implant. Vì vậy, không thể đưa ra đánh giá bổ sung về nguy cơ sai lệch (bias) liên quan đến các yếu tố này.

9. Những điểm nổi bật của nghiên cứu

• Loại nghiên cứu: Nghiên cứu hồi cứu dạng loạt ca lâm sàng.
• Mức độ bằng chứng: Thấp đến trung bình.
• Đối tượng nghiên cứu: 10 bệnh nhân bị teo xương hàm trên nghiêm trọng (phân loại Cawood và Howell mức IV–VI).
• Số lượng implant: 10 implant dưới màng xương cá thể hóa bằng hợp kim titan, được chế tạo bằng công nghệ DMLS.
• Thời gian theo dõi tối đa: Lên đến 10 năm.
• Mục tiêu chính: Đánh giá tỷ lệ tồn tại của implant, độ ổn định lâm sàng, kết quả hình ảnh học và các biến chứng sau phẫu thuật.
• Kết quả chính: Tám implant duy trì chức năng trong suốt thời gian theo dõi, hai implant phải tháo bỏ do không thích nghi hoàn toàn với cấu trúc giải phẫu và gây nhiễm trùng tái phát. Phân tích Kaplan-Meier ước tính tỷ lệ tồn tại của implant đạt 80% sau mười năm.
• Các quan sát bổ sung: Những trường hợp thành công cho thấy sự ổn định tốt của xương quanh implant trên hình ảnh X-quang; tất cả các implant được đặt vào năm 2015 vẫn hoạt động sau mười năm theo dõi.
• Kết luận khoa học: Implant dưới màng xương cá thể hóa chế tạo bằng công nghệ DMLS là một lựa chọn điều trị đầy triển vọng cho những bệnh nhân được lựa chọn cẩn thận bị teo xương hàm trên nghiêm trọng và không thể điều trị bằng implant nội xương thông thường.
• Các hạn chế chính: Thiết kế hồi cứu, cỡ mẫu nhỏ, không có nhóm đối chứng và cần thêm các nghiên cứu tiền cứu với phương pháp luận mạnh hơn để xác nhận các kết quả hiện tại.

10. Ý nghĩa khoa học

Nghiên cứu này đóng góp đáng kể vào nguồn tài liệu khoa học về implant dưới màng xương được thiết kế theo từng cá thể và chế tạo bằng công nghệ sản xuất bồi đắp. Giá trị nổi bật nhất của công trình là cung cấp các dữ liệu lâm sàng với thời gian theo dõi lên đến mười năm, một khoảng thời gian vẫn còn hiếm gặp trong các nghiên cứu về loại implant này. Những kết quả thu được bổ sung thêm bằng chứng về tính ổn định lâm sàng và hình ảnh học của implant dưới màng xương ở các bệnh nhân bị teo xương hàm trên nghiêm trọng.

Nghiên cứu cũng minh họa tiềm năng của quy trình điều trị hoàn toàn kỹ thuật số, kết hợp chụp cắt lớp vi tính (CT), thiết kế CAD/CAM và công nghệ Direct Metal Laser Sintering (DMLS). Cách tiếp cận này cho thấy khả năng chế tạo các implant phù hợp chính xác với đặc điểm giải phẫu của từng bệnh nhân, qua đó mở rộng các lựa chọn điều trị cho những trường hợp teo xương hàm trên nặng mà các phương pháp cấy ghép thông thường không còn phù hợp.

Tuy nhiên, ý nghĩa khoa học của các kết quả cần được xem xét trong bối cảnh những hạn chế về phương pháp nghiên cứu. Thiết kế hồi cứu, số lượng bệnh nhân ít và việc không có nhóm đối chứng không cho phép khẳng định ưu thế của kỹ thuật này so với các phương pháp tái tạo xương hoặc các giải pháp cấy ghép khác. Vì vậy, nghiên cứu chủ yếu đóng vai trò là nền tảng cho các nghiên cứu tiền cứu, đa trung tâm với quy mô lớn hơn nhằm xác nhận tính tái lập và độ tin cậy của các kết quả đã được báo cáo.

11. Kết luận biên tập

Kết quả của nghiên cứu cho thấy implant dưới màng xương cá thể hóa bằng hợp kim titan, được chế tạo bằng công nghệ DMLS, có thể là một lựa chọn điều trị khả thi đối với những bệnh nhân bị teo xương hàm trên nghiêm trọng khi không thể đặt implant nội xương theo phương pháp thông thường. Tỷ lệ tồn tại của implant trong thời gian theo dõi lên đến mười năm cùng với sự ổn định lâm sàng và hình ảnh học được ghi nhận ở phần lớn các trường hợp cho thấy phương pháp này có tiềm năng ứng dụng trong điều trị các tình huống lâm sàng đặc biệt phức tạp.

Tuy nhiên, các kết quả cần được diễn giải một cách thận trọng. Cỡ mẫu nhỏ, thiết kế hồi cứu và việc thiếu nhóm đối chứng làm hạn chế mức độ bằng chứng khoa học, đồng thời chưa cho phép khái quát hóa trực tiếp các kết luận vào thực hành lâm sàng thường quy. Ở giai đoạn hiện nay, implant dưới màng xương cá thể hóa nên được xem là một giải pháp dành cho những bệnh nhân được lựa chọn cẩn thận, với quy trình lập kế hoạch kỹ thuật số chính xác và sự phối hợp của nhóm điều trị đa chuyên khoa. Các nghiên cứu tiền cứu đa trung tâm với số lượng bệnh nhân lớn hơn sẽ là điều cần thiết để xác nhận hiệu quả, độ an toàn và xác định rõ hơn vai trò của công nghệ này trong implant nha khoa hiện đại.