Bibliografia
Pięcioletnie badanie porównawcze implantów jarzmowych i implantów podokostnowych: wyniki kliniczne, powikłania oraz strategie leczenia ciężkiej atrofii szczęki
Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39941332/
Pięcioletnie badanie porównawcze implantów jarzmowych i implantów podokostnowych: wyniki kliniczne, powikłania oraz strategie leczenia ciężkiej atrofii szczęki
1. Dane naukowe
- Pełny tytuł: Pięcioletnie badanie porównawcze implantów jarzmowych i implantów podokostnowych: wyniki kliniczne, powikłania oraz strategie leczenia ciężkiej atrofii szczęki
- Autorzy: Rafal Zielinski i współpracownicy
- Czasopismo naukowe: Journal of Clinical Medicine
- Rok publikacji: 2025
- Tom: 14
- Artykuł: 661
- DOI: 10.3390/jcm14030661
2. Tło naukowe
Leczenie ciężkiej atrofii szczęki pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej rehabilitacji implantologicznej. Konwencjonalne protokoły oparte na przeszczepach kostnych, zabiegach podniesienia dna zatoki szczękowej lub sterowanej regeneracji kości mogą zapewniać przewidywalne wyniki, jednak wiążą się z wydłużonym czasem leczenia, większą chorobowością pooperacyjną oraz wyższymi kosztami terapii.
W tym kontekście znacząco rozwinęły się dwie alternatywne metody:
- implanty jarzmowe, zakotwiczone w kości jarzmowej;
- indywidualnie projektowane implanty podokostnowe nowej generacji, wykonywane z wykorzystaniem technologii cyfrowych oraz metalowego druku 3D.
Chociaż obie metody są obecnie stosowane w przypadkach skrajnej atrofii szczęki, niewiele badań porównuje je bezpośrednio w długoterminowej obserwacji.
3. Cel badania
Celem badania było porównanie wyników klinicznych implantów jarzmowych oraz indywidualnie projektowanych implantów podokostnowych w rehabilitacji pacjentów z ciężką atrofią szczęki w okresie pięciu lat obserwacji.
Autorzy przeanalizowali:
- wskaźniki przeżycia implantów;
- powikłania biologiczne i chirurgiczne;
- stabilność tkanek miękkich;
- pooperacyjne zmiany w obrębie zatok;
- wyniki funkcjonalne i protetyczne;
- implikacje terapeutyczne każdej strategii leczenia.
4. Metodologia
Badanie miało charakter jednoośrodkowego retrospektywnego badania kohortowego przeprowadzonego w latach 2010–2023, przy czym wszyscy pacjenci byli obserwowani przez co najmniej pięć lat.
Populacja badana
Kohorta obejmowała 170 pacjentów podzielonych na:
- 89 pacjentów leczonych indywidualnie projektowanymi implantami podokostnowymi;
- 81 pacjentów leczonych implantami jarzmowymi.
Wszyscy pacjenci wykazywali ciężką atrofię szczęki sklasyfikowaną jako klasa V lub VI według Cawooda.
Oceniane kryteria
Autorzy oceniali:
- przeżycie implantów;
- sukces protetyczny;
- powikłania pooperacyjne;
- zmiany w obrębie zatok;
- recesję tkanek miękkich;
- zapalenie tkanek okołowszczepowych;
- ruchomość implantów;
- czas trwania zabiegu chirurgicznego.
Analiza statystyczna opierała się na testach Manna–Whitneya, Kruskala–Wallisa, Fishera oraz ANOVA, przy poziomie istotności ustalonym na p < 0,05.
5. Główne wyniki
Przeżycie implantów
Obie metody wykazały bardzo wysokie wskaźniki przeżycia po pięciu latach:
- implanty jarzmowe: 96,3%;
- implanty podokostnowe: 97,1%.
Nie stwierdzono statystycznie istotnej różnicy pomiędzy obiema grupami (p = 0,278).
Powikłania
Implanty jarzmowe wiązały się z większą liczbą powikłań anatomicznych:
- powikłania zatokowe: 12,4%;
- ryzyko perforacji oczodołu;
- częstsze pooperacyjne zapalenia zatok;
- większa liczba dehiscencji tkanek.
Implanty podokostnowe wykazywały:
- mniej zmian zatokowych;
- mniej recesji tkanek miękkich;
- mniejsze nasilenie zapalenia okołowszczepowego;
- lepszą długoterminową stabilność tkanek miękkich.
Czas zabiegu
Implanty jarzmowe wymagały krótszego czasu operacyjnego.
Implanty podokostnowe wymagały dłuższego czasu zabiegu z powodu:
- indywidualnego przygotowania konstrukcji;
- adaptacji do podłoża kostnego;
- zarządzania tkankami miękkimi;
- możliwego wykorzystania wiórów kostnych i poduszki tłuszczowej Bichata.
Natychmiastowe obciążenie
Obie techniki umożliwiały natychmiastowe obciążenie poprzez wykonanie przykręcanych uzupełnień tymczasowych w ciągu 24 godzin po zabiegu.
6. Analiza kliniczna
Największą wartością tego badania jest fakt, że nie ogranicza się ono wyłącznie do oceny przeżycia implantów. Autorzy wykazali, że dwie techniki mogą osiągać podobne wskaźniki sukcesu, jednocześnie wiążąc się z odmiennymi profilami powikłań.
Implanty jarzmowe wydają się szczególnie skuteczne w sytuacjach, gdy celem jest natychmiastowa rehabilitacja stała u pacjentów ze skrajną atrofią szczęki. Ich główną zaletą pozostaje brak konieczności wcześniejszego przeszczepu kostnego oraz szybkość postępowania terapeutycznego. Jednak bliskość zatoki szczękowej i oczodołu wymaga bardzo wysokich kompetencji chirurgicznych.
Z kolei nowoczesne implanty podokostnowe korzystają z postępu w zakresie planowania cyfrowego, obrazowania CBCT oraz technologii addytywnych. Ich indywidualnie dopasowana konstrukcja wydaje się sprzyjać lepszej integracji tkanek miękkich i zmniejszeniu liczby powikłań zatokowych.
Szczególnie interesującym aspektem jest postępowanie w przypadku niepowodzeń leczenia. Według autorów usunięcie implantu jarzmowego może utrudniać ponowną implantację z powodu resorpcji okolicy jarzmowej. Natomiast implant podokostnowy może zostać przeprojektowany i ponownie wszczepiony po wygojeniu, oferując większą elastyczność terapeutyczną.
7. Zastosowania kliniczne
Wyniki badania odnoszą się bezpośrednio do:
- całkowicie bezzębnych i znacznie zanikłych szczęk;
- pacjentów odmawiających rozległych procedur przeszczepów kostnych;
- sytuacji wymagających natychmiastowego obciążenia;
- złożonych przypadków z ograniczoną objętością kości resztkowej;
- wskazań do cyfrowo planowanej chirurgii implantologicznej.
Badanie sugeruje, że wybór pomiędzy implantami jarzmowymi a implantami podokostnowymi powinien być oparty przede wszystkim na anatomii pacjenta oraz doświadczeniu zespołu chirurgicznego.
8. Poziom dowodów i ograniczenia
Publikacja stanowi retrospektywne badanie porównawcze.
Chociaż pięcioletni okres obserwacji jest istotną zaletą, należy podkreślić kilka ograniczeń:
- brak randomizacji;
- badanie jednoośrodkowe;
- nierandomizowany przydział pacjentów;
- ryzyko błędu selekcji;
- brak możliwości wykazania formalnego związku przyczynowo-skutkowego.
Sami autorzy zalecają przeprowadzenie randomizowanych badań kontrolowanych w celu potwierdzenia tych obserwacji.
9. Kluczowe punkty
- 170 pacjentów obserwowanych przez 5 lat.
- Wysokie wskaźniki przeżycia implantów w obu grupach (>96%).
- Brak istotnych różnic w przeżyciu implantów pomiędzy technikami.
- Więcej powikłań zatokowych przy implantach jarzmowych.
- Lepsza stabilność tkanek miękkich przy implantach podokostnowych.
- Możliwość natychmiastowej rehabilitacji w obu metodach.
- Krótszy czas operacyjny dla implantów jarzmowych.
- Korzystniejsze możliwości ponownego leczenia przy implantach podokostnowych.
- Kluczowe znaczenie planowania cyfrowego i obrazowania CBCT.
10. Znaczenie naukowe
Badanie ilustruje współczesną ewolucję indywidualnie projektowanych implantów podokostnowych, które przez długi czas były uznawane za rozwiązania historyczne i przestarzałe. Dzięki drukowi 3D oraz technologiom CAD/CAM implanty te ponownie stają się wiarygodną opcją leczenia pacjentów z ciężką atrofią szczęki.
Wyniki sugerują, że poprawa warunków tkanek miękkich wokół implantów może stanowić istotną przewagę kliniczną nowoczesnych implantów podokostnowych. Implanty jarzmowe zachowują natomiast swoją wartość w protokołach szybkiego natychmiastowego obciążenia, choć kosztem większej złożoności anatomicznej.
Publikacja wnosi zatem istotny wkład do debaty dotyczącej strategii rehabilitacji skrajnej atrofii szczęki oraz podkreśla rosnące znaczenie cyfrowej personalizacji leczenia implantologicznego.
11. Wniosek redakcyjny
To pięcioletnie badanie porównawcze pokazuje, że zarówno implanty jarzmowe, jak i indywidualnie projektowane implanty podokostnowe mogą osiągać bardzo wysokie wskaźniki przeżycia u pacjentów z ciężką atrofią szczęki. Za tą pozorną równoważnością kliniczną kryją się jednak odmienne profile biologiczne. Implanty jarzmowe wyróżniają się szybkością wdrożenia leczenia i możliwością natychmiastowego obciążenia, podczas gdy implanty podokostnowe wydają się oferować lepszą stabilność tkanek miękkich oraz mniejszą liczbę powikłań zatokowych. Wyniki te wzmacniają koncepcję, że sukces terapeutyczny zależy nie tyle od wyboru jednej uniwersalnej techniki, ile od indywidualnego planowania leczenia uwzględniającego anatomię pacjenta, cele protetyczne oraz dostępne doświadczenie chirurgiczne.
