Spersonalizowane implanty podokostnowe do rehabilitacji zanikowej bezzębnej szczęki po wielokrotnych niepowodzeniach implantów konwencjonalnych i jarzmowych – opis przypadku

Lara Wirth, Kevin Spencer, Larry Benge, George Dimitroulis.

Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41079132/ 

Spersonalizowane implanty podokostnowe do rehabilitacji zanikowej bezzębnej szczęki po wielokrotnych niepowodzeniach implantów konwencjonalnych i jarzmowych – opis przypadku

1. Dane bibliograficzne

• Tytuł oryginalny: Custom subperiosteal implants used to rehabilitate the atrophic edentulous maxilla following multiple failures of both conventional as well as zygomatic implants: a case report
• Autorzy: Lara Wirth, Kevin Spencer, Larry Benge, George Dimitroulis.
• Czasopismo: Journal of Surgical Case Reports
• Rok publikacji: 2025.
• DOI: 10.1093/jscr/rjaf319.

2. Tło naukowe

Rehabilitacja implantologiczna pacjentów z zaawansowanym zanikiem bezzębnej szczęki należy do najbardziej wymagających procedur we współczesnej chirurgii jamy ustnej i implantologii. Problem ten jest szczególnie złożony u pacjentów z rozszczepem wargi i podniebienia, którzy często przeszli liczne zabiegi chirurgiczne, a utrata kości wyrostka zębodołowego oraz tkanek miękkich znacząco ogranicza możliwość zastosowania standardowych implantów stomatologicznych. W takich sytuacjach implanty jarzmowe stanowią powszechnie stosowaną alternatywę w przypadku niewystarczającej ilości kości.

Rozwój cyfrowego planowania leczenia, technologii CAD/CAM oraz wytwarzania przyrostowego umożliwił ponowne zainteresowanie spersonalizowanymi implantami podokostnowymi. Implanty te są projektowane indywidualnie na podstawie anatomii pacjenta i mogą stanowić rozwiązanie w przypadkach, w których konwencjonalne metody implantologiczne nie są już możliwe do zastosowania. Opisywany przypadek przedstawia wykorzystanie tej technologii u pacjenta z wielokrotnymi niepowodzeniami wcześniejszego leczenia implantologicznego, dostarczając danych dotyczących postępowania w wyjątkowo trudnej sytuacji klinicznej.

3. Cel badania

Celem tego opisu przypadku było przedstawienie rehabilitacji 72-letniego pacjenta z rozszczepem podniebienia, całkowitym bezzębiem oraz ciężkim zanikiem szczęki po niepowodzeniu leczenia z zastosowaniem zarówno implantów śródkostnych, jak i implantów jarzmowych. Autorzy chcieli ocenić kliniczną wykonalność zastosowania spersonalizowanych implantów podokostnowych zaprojektowanych przy użyciu technologii CAD/CAM i wykonanych z tytanu, aby umożliwić odbudowę protetyczną wspartą na implantach w sytuacji, gdy dalsze zastosowanie konwencjonalnych implantów było niemożliwe z powodu rozległej utraty tkanek twardych i miękkich.

4. Metodologia

Publikacja ma charakter opisu przypadku klinicznego i przedstawia leczenie jednego 72-letniego pacjenta z nieleczonym jednostronnym całkowitym rozszczepem podniebienia oraz wyjątkowo złożoną historią leczenia chirurgicznego. W ciągu około dziesięciu lat pacjent przeszedł liczne zabiegi implantologiczne obejmujące wszczepienie klasycznych implantów stomatologicznych oraz implantów jarzmowych. Wszystkie implanty musiały zostać ostatecznie usunięte z powodu powikłań, takich jak zakażenie, przewlekłe zapalenie zatok, utrata kości wokół implantów oraz brak osteointegracji.

Ze względu na znaczny zanik szczęki oraz rozległą utratę tkanek twardych i miękkich ponowna rehabilitacja z wykorzystaniem konwencjonalnych implantów została uznana za niewykonalną. W ramach alternatywnego postępowania zaplanowano dwa spersonalizowane tytanowe implanty podokostnowe z wykorzystaniem tomografii komputerowej oraz cyfrowego procesu projektowania CAD/CAM. Implanty zostały przymocowane do pozostałej kości za pomocą wielu samogwintujących śrub, pozostawiając jednocześnie dwa zachowane implanty guzowatości szczęki, które wykorzystano do przyszłej odbudowy protetycznej. Cyfrowe wyciski wykonano po trzech miesiącach od zabiegu, natomiast ostateczną pracę protetyczną osadzono sześć miesięcy po operacji. W badaniu nie przedstawiono ilościowych wskaźników oceny poza opisem uzyskanego wyniku klinicznego.

5. Najważniejsze wyniki

Przedstawiony opis przypadku pokazuje, że skuteczna rehabilitacja implantoprotetyczna była możliwa pomimo wyjątkowo niekorzystnych warunków klinicznych, wynikających z wcześniejszych niepowodzeń zarówno klasycznych implantów śródkostnych, jak i implantów jarzmowych. Po wszczepieniu dwóch spersonalizowanych implantów podokostnowych oraz wykorzystaniu dwóch zachowanych implantów guzowatości szczęki zabieg chirurgiczny i okres gojenia przebiegały bez zgłoszonych przez autorów powikłań pooperacyjnych. Trzy miesiące po operacji wykonano cyfrowe skany w celu przygotowania metalowej konstrukcji protetycznej, natomiast ostateczną protezę osadzono sześć miesięcy po zabiegu.

W momencie publikacji pacjent został funkcjonalnie zrehabilitowany za pomocą protezy wspartej na implantach, stabilizowanej przez połączenie spersonalizowanych implantów podokostnowych z zachowanymi implantami śródkostnymi. W opisanym okresie obserwacji nie odnotowano powikłań pooperacyjnych. Zdaniem autorów zastosowana strategia umożliwiła leczenie pacjenta, u którego dalsze wykorzystanie implantów konwencjonalnych, implantów jarzmowych ani kolejnych procedur rekonstrukcyjnych nie było już możliwe z powodu znacznego zaniku kości i tkanek miękkich. Ponieważ jednak publikacja dotyczy pojedynczego przypadku, uzyskane wyniki nie pozwalają na wyciągnięcie wniosków dotyczących przewidywalności ani długoterminowej skuteczności tej metody.

6. Analiza kliniczna

Opisany przypadek podkreśla potencjalną rolę spersonalizowanych implantów podokostnowych w jednym z najbardziej wymagających obszarów współczesnej implantologii – rehabilitacji pacjentów z ciężkim zanikiem szczęki po niepowodzeniu leczenia z zastosowaniem implantów śródkostnych oraz jarzmowych. W prezentowanym przypadku ograniczenia terapeutyczne wynikały nie tylko z niedoboru tkanki kostnej, lecz także z rozległej utraty tkanek miękkich oraz następstw licznych wcześniejszych zabiegów chirurgicznych. Dzięki indywidualnemu zaprojektowaniu implantu na podstawie zachowanej anatomii możliwe było uzyskanie stabilnego podparcia dla odbudowy protetycznej.

Autorzy odnoszą przedstawiony przypadek do współczesnego rozwoju implantów podokostnowych wykonywanych z wykorzystaniem technologii CAD/CAM. W części dyskusyjnej przywołują badania sugerujące, że tego typu implanty mogą zapewniać korzystniejszy rozkład obciążeń na większej powierzchni kości oraz potencjalnie umożliwiać natychmiastowe obciążenie funkcjonalne przy jednoczesnym uniknięciu bardziej rozległych zabiegów rekonstrukcyjnych. Należy jednak podkreślić, że informacje te pochodzą z cytowanego piśmiennictwa i nie stanowią bezpośrednich wyników uzyskanych w opisywanym przypadku klinicznym.

Z klinicznego punktu widzenia najważniejszym wnioskiem płynącym z tej publikacji jest wskazanie, że spersonalizowane implanty podokostnowe mogą stanowić rozwiązanie ratunkowe dla starannie wyselekcjonowanych pacjentów, u których wyczerpano możliwości leczenia z wykorzystaniem standardowych metod implantologicznych. Jednocześnie poziom dowodów naukowych pozostaje niski. Sami autorzy podkreślają ograniczoną liczbę danych dotyczących trwałości takich implantów oraz konieczność przeprowadzenia prospektywnych badań obejmujących większe grupy pacjentów i dłuższy okres obserwacji, aby rzetelnie ocenić ich przeżywalność, możliwe powikłania oraz optymalne wskazania kliniczne.

7. Zastosowania kliniczne

Wyniki przedstawione w tym opisie przypadku dotyczą bardzo specyficznej sytuacji klinicznej i nie mogą być bezpośrednio uogólniane na wszystkich pacjentów bezzębnych. Mimo to badanie sugeruje, że spersonalizowane implanty podokostnowe mogą stanowić alternatywę terapeutyczną u pacjentów z ciężkim zanikiem szczęki, rozległą utratą tkanek twardych i miękkich oraz po wielokrotnych niepowodzeniach leczenia z wykorzystaniem implantów śródkostnych i jarzmowych, gdy zastosowanie kolejnych konwencjonalnych technik implantologicznych nie jest już możliwe.

Opisana metoda opiera się na całkowicie cyfrowym procesie obejmującym trójwymiarową diagnostykę obrazową, projektowanie CAD/CAM oraz addytywne wytwarzanie tytanowego implantu dopasowanego do indywidualnej anatomii pacjenta. W przedstawionym przypadku rozwiązanie to umożliwiło stabilizację protezy obturacyjnej wspartej na implantach w sytuacji, w której wszystkie standardowe możliwości rekonstrukcyjne zostały już wyczerpane. Ze względu na fakt, że publikacja opisuje pojedynczy przypadek kliniczny, przedstawione wyniki należy traktować jako potwierdzenie technicznej wykonalności tej metody, a nie jako dowód jej skuteczności klinicznej w szerszej populacji pacjentów.

8. Poziom dowodów naukowych, ograniczenia i przejrzystość

Publikacja ma charakter opisu przypadku klinicznego, co odpowiada niskiemu poziomowi dowodów naukowych. Chociaż szczegółowo przedstawia innowacyjną strategię terapeutyczną zastosowaną w wyjątkowo złożonej sytuacji klinicznej, nie pozwala na wyciągnięcie wniosków dotyczących skuteczności, przewidywalności ani wyższości tej metody nad innymi sposobami leczenia.

Autorzy podkreślają, że aktualna wiedza na temat trwałości i długoterminowych wyników leczenia z wykorzystaniem spersonalizowanych implantów podokostnowych pozostaje ograniczona. W związku z tym wskazują na potrzebę przeprowadzenia badań prospektywnych obejmujących większą liczbę pacjentów oraz dłuższy okres obserwacji, aby dokładniej określić miejsce tej technologii w leczeniu zaawansowanego zaniku szczęki.

W zakresie przejrzystości autorzy ujawniają konflikt interesów: George Dimitroulis jest założycielem i dyrektorem klinicznym firmy MAXONIQ, która opracowała i wyprodukowała wykorzystane w tym przypadku implanty podokostnowe. Autorzy informują również, że pacjent wyraził świadomą zgodę na publikację opisu przypadku oraz że badanie nie otrzymało finansowania zewnętrznego. Informacje te należy uwzględnić podczas interpretacji przedstawionych wyników.

9. Najważniejsze informacje o badaniu

• Rodzaj badania: Opis przypadku klinicznego.
• Poziom dowodów naukowych: Niski.
• Badana populacja: Jeden pacjent z rozszczepem podniebienia, całkowitym bezzębiem i ciężkim zanikiem szczęki po wielokrotnych niepowodzeniach leczenia implantologicznego.
• Liczba pacjentów: 1.
• Zastosowane implanty: Dwa spersonalizowane tytanowe implanty podokostnowe połączone z dwoma zachowanymi implantami guzowatości szczęki.
• Okres obserwacji: Ostateczna proteza została osadzona sześć miesięcy po zabiegu; brak danych dotyczących długoterminowej obserwacji.
• Główny punkt końcowy: Ocena możliwości przeprowadzenia rehabilitacji implantologicznej po niepowodzeniu implantów konwencjonalnych i jarzmowych.
• Najważniejszy wynik: Uzyskano funkcjonalną rehabilitację protetyczną bez zgłoszonych powikłań pooperacyjnych w opisanym okresie obserwacji.
• Wniosek naukowy: Spersonalizowane implanty podokostnowe mogą stanowić alternatywę rekonstrukcyjną u starannie dobranych pacjentów, u których standardowe metody implantologiczne nie są już możliwe do zastosowania.
• Główne ograniczenia: Pojedynczy przypadek kliniczny, brak grupy kontrolnej, krótki okres obserwacji oraz brak danych dotyczących długoterminowego przeżycia implantów.

10. Znaczenie naukowe

Publikacja wnosi istotny wkład do rozwijającej się literatury dotyczącej zastosowania spersonalizowanych implantów podokostnowych w rehabilitacji pacjentów z ciężkim zanikiem szczęki. Jej największą wartością jest opis wyjątkowo trudnej sytuacji klinicznej, w której zarówno klasyczne implanty śródkostne, jak i implanty jarzmowe zakończyły się niepowodzeniem, pozostawiając pacjenta bez standardowych możliwości leczenia rekonstrukcyjnego. W tym kontekście zastosowanie indywidualnie zaprojektowanych implantów wykonanych w technologii CAD/CAM umożliwiło uzyskanie funkcjonalnej odbudowy z wykorzystaniem zachowanej anatomii pacjenta.

Oprócz samego wyniku klinicznego badanie podkreśla potencjał technologii cyfrowych, trójwymiarowego planowania oraz wytwarzania przyrostowego w poszerzaniu możliwości terapeutycznych współczesnej implantologii. Autorzy zaznaczają jednak, że dostępne dowody naukowe są nadal ograniczone, szczególnie w odniesieniu do długoterminowego przeżycia implantów, powikłań biologicznych oraz stabilności funkcjonalnej. Z tego względu publikację należy traktować przede wszystkim jako potwierdzenie wykonalności technicznej i klinicznej, a nie jako ostateczny dowód skuteczności tej metody leczenia. Jednocześnie wskazuje ona na potrzebę przeprowadzenia większych badań prospektywnych z dłuższą obserwacją.

11. Wniosek redakcyjny

Przedstawiony opis przypadku pokazuje, że spersonalizowane implanty podokostnowe mogą stanowić skuteczną metodę ratunkową w najbardziej złożonych przypadkach rehabilitacji zanikowej szczęki, gdy zarówno implanty konwencjonalne, jak i jarzmowe przestały być możliwą opcją terapeutyczną. Dzięki w pełni cyfrowemu procesowi planowania, technologii CAD/CAM oraz wykonaniu indywidualnie dopasowanych tytanowych implantów możliwe było uzyskanie funkcjonalnej rehabilitacji protetycznej pomimo znacznych ograniczeń anatomicznych. Należy jednak pamiętać, że niski poziom dowodów naukowych wynikający z opisu pojedynczego przypadku oraz brak długoterminowych wyników klinicznych wymagają ostrożnej interpretacji przedstawionych rezultatów. Potrzebne są większe badania prospektywne, aby precyzyjnie określić bezpieczeństwo, trwałość oraz wskazania kliniczne dla tej obiecującej strategii leczenia.