Klinisch gedrag en complicaties van CAD/CAM-subperiostale implantaten ter ondersteuning van vaste partiële restauraties: een scoping review

Miguel Ruiz-Rincón, Luis Sánchez-Labrador, Tomás Beca-Campoy, Jorge Cortés-Bretón Brinkmann, Juan López-Quiles, José María Martínez-González.

Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41688242/

Klinisch gedrag en complicaties van CAD/CAM-subperiostale implantaten ter ondersteuning van vaste partiële restauraties: een scoping review

1. Wetenschappelijke referentie

• Titel van het onderzoek: Clinical behaviour and complications of CAD-CAM subperiosteal implants supporting fixed partial restorations: a scoping review.
• Auteurs: Miguel Ruiz-Rincón, Luis Sánchez-Labrador, Tomás Beca-Campoy, Jorge Cortés-Bretón Brinkmann, Juan López-Quiles, José María Martínez-González.
• Wetenschappelijk tijdschrift: British Journal of Oral and Maxillofacial Surgery
• Publicatiejaar: 2026
• DOI: 10.1016/j.bjoms.2025.12.001

2. Wetenschappelijke achtergrond

De implantologische behandeling van partieel edentate patiënten met ernstige alveolaire botatrofie blijft een van de grootste uitdagingen binnen de moderne orale implantologie. In veel klinische situaties vereist de plaatsing van conventionele endossale implantaten uitgebreide botopbouwprocedures, zoals geleide botregeneratie, sinusliftchirurgie of andere reconstructieve technieken. Hoewel deze behandelingen wetenschappelijk goed zijn onderbouwd en routinematig worden toegepast, gaan zij vaak gepaard met een hogere chirurgische complexiteit, langere behandeltijden, meer postoperatieve morbiditeit en hogere kosten.

De snelle ontwikkeling van de digitale tandheelkunde heeft geleid tot een hernieuwde belangstelling voor patiëntspecifieke subperiostale implantaten. Dankzij driedimensionale beeldvorming, virtuele behandelplanning en CAD/CAM-productietechnologie kunnen implantaten tegenwoordig nauwkeurig worden ontworpen op basis van de individuele anatomie van de patiënt. Hoewel meerdere studies zich hebben gericht op de toepassing van deze implantaten bij volledig edentate patiënten, was de beschikbare evidentie voor vaste partiële restauraties tot nu toe beperkt. Deze scoping review heeft daarom als doel de huidige wetenschappelijke kennis over deze specifieke indicatie systematisch in kaart te brengen.

3. Doel van het onderzoek

Het doel van deze studie was het identificeren, verzamelen en analyseren van de beschikbare wetenschappelijke evidentie over het klinisch functioneren van CAD/CAM-vervaardigde subperiostale implantaten die worden gebruikt ter ondersteuning van vaste partiële restauraties bij partieel edentate patiënten. Daarbij lag de nadruk op de implantaatoverleving en op het voorkomen van biologische en mechanische complicaties zoals gerapporteerd in de geïncludeerde klinische onderzoeken.

4. Methodologie

Deze publicatie betreft een scoping review die werd uitgevoerd volgens de aanbevelingen van de PRISMA-ScR-richtlijnen. Voor aanvang van de literatuurstudie werd het onderzoeksprotocol geregistreerd in het Open Science Framework (OSF), met als doel de methodologische transparantie en reproduceerbaarheid van het onderzoeksproces te waarborgen.

De literatuurzoekactie werd uitgevoerd in de databanken MEDLINE/PubMed, Web of Science, Scopus en de Cochrane Library. Daarnaast verrichtten de auteurs een handmatige screening van de referentielijsten van de geselecteerde publicaties en werd ook de grijze literatuur doorzocht om aanvullende relevante studies te identificeren. Geïncludeerd werden gerandomiseerde klinische onderzoeken, cohortstudies, case-controlstudies, cross-sectionele onderzoeken en casusreeksen met ten minste drie patiënten en een minimale follow-up van één jaar. Casusbeschrijvingen van individuele patiënten, dierexperimenteel en in-vitroonderzoek, evenals studies waarin de resultaten van partiële restauraties niet afzonderlijk werden gerapporteerd of waarbij geen CAD/CAM-vervaardigde subperiostale implantaten werden gebruikt, werden uitgesloten.

Na het selectieproces voldeden zeven klinische studies aan de inclusiecriteria. In totaal werden 96 patiënten behandeld met 121 CAD/CAM-subperiostale implantaten geanalyseerd. De implantaatoverleving vormde de primaire uitkomstmaat, terwijl biologische en mechanische complicaties als secundaire uitkomstmaten werden geëvalueerd. De follow-upduur van de geïncludeerde onderzoeken varieerde van één tot vier jaar.

5. Belangrijkste resultaten

De gezamenlijke analyse van de geïncludeerde studies liet een gewogen gemiddelde implantaatoverleving van 99,17% zien. Van de in totaal 121 geëvalueerde implantaten werd slechts één implantaatverlies gerapporteerd. Dit betrof een implantaat in het front van de bovenkaak bij een patiënt die zwaar rookte. De implantaatoverleving bedroeg daarmee 98,77% in de maxilla en 100% in de mandibula gedurende de beschikbare follow-upperioden.

Biologische complicaties traden op bij 4,13% van de implantaten. De meest gerapporteerde complicaties waren wonddehiscentie, blootstelling van het implantaat en enkele gevallen van botverlies. Het enige implantaatverlies dat in de review werd beschreven, hield verband met een postoperatieve wonddehiscentie die leidde tot een infectie en uiteindelijk tot verlies van implantaatstabiliteit.

De totale incidentie van mechanische complicaties bedroeg 7,44%. Hierbij werden voornamelijk implantaatinstabiliteit, fracturen van tijdelijke restauraties tijdens de genezingsfase en enkele gevallen van loslating van gecementeerde kronen tijdens de follow-up gerapporteerd. De auteurs benadrukken dat normale postoperatieve verschijnselen, zoals lichte pijn of zwelling, niet als complicaties werden beschouwd, maar als onderdeel van het gebruikelijke genezingsproces na de chirurgische ingreep.

6. Klinische analyse

Deze scoping review behoort tot de eerste wetenschappelijke overzichtsstudies die zich specifiek richten op het gebruik van CAD/CAM-vervaardigde subperiostale implantaten voor vaste partiële restauraties. Waar het merendeel van de bestaande literatuur zich voornamelijk heeft geconcentreerd op de behandeling van volledig edentate patiënten met ernstige kaakatrofie, belicht deze studie een veel specifiekere klinische indicatie. Hierdoor ontstaat een actueel overzicht van de beschikbare klinische evidentie voor deze gepersonaliseerde implantaatoplossing.

Vanuit klinisch oogpunt suggereren de resultaten dat patiëntspecifieke subperiostale implantaten een waardevol therapeutisch alternatief kunnen vormen voor zorgvuldig geselecteerde patiënten met ernstige alveolaire botatrofie. Dit geldt met name wanneer de plaatsing van conventionele endossale implantaten alleen mogelijk is na uitgebreide botaugmentatie. De combinatie van driedimensionale beeldvorming, digitale behandelplanning en CAD/CAM-productie maakt het mogelijk implantaten te vervaardigen die nauwkeurig aansluiten op de resterende anatomie van de patiënt, waardoor een sterk geïndividualiseerde behandelstrategie ontstaat.

De auteurs benadrukken echter dat de hoge implantaatoverleving met de nodige voorzichtigheid moet worden geïnterpreteerd. De geïncludeerde studies vertonen aanzienlijke verschillen wat betreft patiëntselectie, indicatiestelling, chirurgische technieken, gebruikte implantaatmaterialen, prothetische protocollen en follow-upduur. Bovendien waren er geen directe vergelijkende onderzoeken beschikbaar waarin CAD/CAM-subperiostale implantaten werden vergeleken met conventionele endossale implantaten in combinatie met botregeneratieve technieken. Op basis van de huidige gegevens kan daarom geen uitspraak worden gedaan over een eventuele superioriteit van één behandelmethode boven een andere.

Een bijkomende beperking is de beperkte omvang van de beschikbare wetenschappelijke literatuur. Slechts zeven klinische studies voldeden aan de inclusiecriteria en verschillende prognostisch relevante factoren, zoals de antagonistische dentitie, het gingivale biotype en door patiënten gerapporteerde uitkomsten, werden in de meeste onderzoeken niet systematisch geëvalueerd. De auteurs pleiten daarom voor prospectieve, gecontroleerde studies met grotere patiëntenaantallen, langere follow-upperioden en een bredere integratie van Patient-Reported Outcome Measures (PROMs) om de klinische waarde van deze implantaattechnologie op lange termijn beter te kunnen beoordelen.

7. Klinische toepassingen

De bevindingen van deze review wijzen erop dat CAD/CAM-subperiostale implantaten een veelbelovend alternatief kunnen vormen voor partieel edentate patiënten met ernstige alveolaire botatrofie, vooral wanneer conventionele implantologische behandeling alleen mogelijk is na complexe botopbouwprocedures. Dankzij de gepersonaliseerde digitale ontwerp- en productietechniek kan het implantaat nauwkeurig worden aangepast aan de resterende botmorfologie van de patiënt, waardoor de noodzaak van uitgebreide reconstructieve chirurgie mogelijk kan worden beperkt.

Enkele van de geïncludeerde studies beschrijven daarnaast het gebruik van deze implantaten bij maxillofaciale reconstructies na oncologische resecties, wat erop wijst dat deze technologie ook binnen de reconstructieve mond-, kaak- en aangezichtschirurgie potentieel toepasbaar is. Tegelijkertijd benadrukken de auteurs dat de huidige wetenschappelijke evidentie nog onvoldoende is om definitieve klinische indicaties of gestandaardiseerde behandelprotocollen vast te stellen. Goed opgezette vergelijkende klinische studies zijn noodzakelijk om de plaats van deze technologie binnen de moderne implantologie nauwkeuriger te definiëren.

8. Bewijsniveau, beperkingen en transparantie

Deze publicatie is een scoping review, een onderzoeksmethode die tot doel heeft de beschikbare wetenschappelijke literatuur systematisch in kaart te brengen en kennislacunes te identificeren. In tegenstelling tot een systematische review met meta-analyse of een gerandomiseerde gecontroleerde klinische studie is een scoping review niet bedoeld om een kwantitatieve synthese van de resultaten uit te voeren of definitieve klinische aanbevelingen te formuleren. Desondanks vormt dit type onderzoek een waardevolle basis voor het beoordelen van de huidige stand van zaken met betrekking tot CAD/CAM-vervaardigde subperiostale implantaten.

De auteurs wijzen op verschillende beperkingen die bij de interpretatie van de resultaten in aanmerking moeten worden genomen. Slechts zeven klinische studies voldeden aan de inclusiecriteria, goed voor in totaal 96 patiënten en 121 implantaten. Daarnaast was er sprake van aanzienlijke heterogeniteit tussen de geïncludeerde onderzoeken met betrekking tot patiëntkenmerken, chirurgische technieken, gebruikte implantaatmaterialen, prothetische behandelprotocollen en de duur van de follow-up. Bovendien waren er geen directe vergelijkende studies beschikbaar waarin deze behandeling werd afgezet tegen conventionele endossale implantaten in combinatie met botaugmentatie of andere reconstructieve behandelmethoden. Ook werden verschillende prognostisch relevante variabelen, zoals de antagonistische dentitie, het gingivale biotype en andere klinische parameters, niet systematisch gerapporteerd.

Wat de wetenschappelijke transparantie betreft, verklaren de auteurs dat zij geen belangenconflicten hebben met betrekking tot deze studie. Daarnaast geven zij aan dat het onderzoek geen specifieke financiële ondersteuning heeft ontvangen van publieke, private of commerciële organisaties. Tevens vermelden zij dat ChatGPT uitsluitend is gebruikt om de taal en leesbaarheid van het manuscript te verbeteren, terwijl alle wetenschappelijke analyses, interpretaties en eindconclusies volledig onder de verantwoordelijkheid van de auteurs bleven.

9. Belangrijkste bevindingen van het onderzoek

• Studieontwerp: Scoping review uitgevoerd volgens de PRISMA-ScR-richtlijnen.
• Bewijsniveau: Verkennende literatuurreview gebaseerd op observationele klinische studies; lager bewijsniveau dan een systematische review met meta-analyse.
• Geïncludeerde studies: 7 klinische onderzoeken.
• Aantal patiënten: 96 partieel edentate patiënten.
• Aantal implantaten: 121 CAD/CAM-subperiostale implantaten.
• Follow-upduur: Tussen 1 en 4 jaar.
• Primaire uitkomstmaat: Implantaatoverleving.
• Secundaire uitkomstmaten: Biologische en mechanische complicaties.
• Belangrijkste resultaat: Een gewogen gemiddelde implantaatoverleving van 99,17%, met slechts één implantaatverlies onder de 121 geëvalueerde implantaten.
• Biologische complicaties: Totale incidentie van 4,13%.
• Mechanische complicaties: Totale incidentie van 7,44%.
• Wetenschappelijke conclusie: CAD/CAM-subperiostale implantaten lijken een veelbelovende behandeloptie voor zorgvuldig geselecteerde patiënten met ernstige alveolaire botatrofie. Er is echter aanvullend prospectief en vergelijkend onderzoek van hoge kwaliteit nodig om de veiligheid en effectiviteit op lange termijn te bevestigen.
• Belangrijkste beperkingen: Beperkt aantal beschikbare studies, kleine patiëntengroepen, aanzienlijke methodologische heterogeniteit en het ontbreken van directe vergelijkende onderzoeken met conventionele implantologische behandelmethoden.

10. Wetenschappelijke betekenis

Deze scoping review behoort tot de eerste wetenschappelijke publicaties die zich specifiek richten op CAD/CAM-subperiostale implantaten voor vaste partiële restauraties. Daarmee levert het onderzoek een belangrijke bijdrage aan de literatuur over een klinische indicatie die tot op heden aanzienlijk minder aandacht heeft gekregen dan de behandeling van volledig edentate patiënten. De studie biedt een gestructureerd overzicht van de huidige evidentie en maakt duidelijk welke kansen én welke kennislacunes er bestaan binnen dit snel evoluerende domein van de digitale implantologie.

Daarnaast onderstreept de review de toenemende invloed van digitale technologieën op de ontwikkeling van gepersonaliseerde implantologische behandelingen. De combinatie van driedimensionale diagnostiek, virtuele behandelplanning en CAD/CAM-productie heeft geleid tot een moderne herwaardering van subperiostale implantaten, met een aanzienlijk betere anatomische pasvorm dan de historische ontwerpen. Desondanks benadrukken de auteurs dat de huidige wetenschappelijke evidentie nog onvoldoende is om aan te tonen dat deze techniek superieur is aan conventionele implantologische behandelstrategieën.

Tot slot identificeert de studie meerdere prioriteiten voor toekomstig onderzoek, waaronder prospectieve multicentrische studies, langere follow-upperioden, gestandaardiseerde succescriteria en een uitgebreidere evaluatie van Patient-Reported Outcome Measures (PROMs). Deze onderzoeksrichtingen zullen essentieel zijn om de plaats van CAD/CAM-subperiostale implantaten binnen de evidence-based implantologie nauwkeuriger vast te stellen.

11. Redactionele conclusie

Deze scoping review biedt een actueel en wetenschappelijk onderbouwd overzicht van het klinisch functioneren van CAD/CAM-subperiostale implantaten voor de ondersteuning van vaste partiële restauraties bij patiënten met ernstige alveolaire botatrofie. De beschikbare klinische gegevens wijzen op een zeer hoge implantaatoverleving en een relatief lage incidentie van biologische en mechanische complicaties gedurende de gerapporteerde follow-upperioden. Vanwege het beperkte aantal beschikbare studies, de methodologische heterogeniteit en het ontbreken van directe vergelijkende onderzoeken moeten deze resultaten echter met de nodige voorzichtigheid worden geïnterpreteerd. Toekomstige prospectieve klinische studies van hoge kwaliteit zullen bepalend zijn voor het vaststellen van de definitieve plaats van deze gepersonaliseerde implantaattechnologie binnen de moderne orale implantologie.