Zachowanie kliniczne i powikłania implantów podokostnowych CAD/CAM stosowanych do podparcia stałych uzupełnień częściowych: przegląd zakresowy

Miguel Ruiz-Rincón, Luis Sánchez-Labrador, Tomás Beca-Campoy, Jorge Cortés-Bretón Brinkmann, Juan López-Quiles, José María Martínez-González.

Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41688242/

Zachowanie kliniczne i powikłania implantów podokostnowych CAD/CAM stosowanych do podparcia stałych uzupełnień częściowych: przegląd zakresowy 

1. Dane bibliograficzne

• Tytuł badania: Clinical behaviour and complications of CAD-CAM subperiosteal implants supporting fixed partial restorations: a scoping review.
• Autorzy: Miguel Ruiz-Rincón, Luis Sánchez-Labrador, Tomás Beca-Campoy, Jorge Cortés-Bretón Brinkmann, Juan López-Quiles, José María Martínez-González.
• Czasopismo naukowe: British Journal of Oral and Maxillofacial Surgery
• Rok publikacji: 2026
• DOI: 10.1016/j.bjoms.2025.12.001

2. Tło naukowe

Leczenie implantologiczne pacjentów z częściowym bezzębiem i zaawansowanym zanikiem wyrostka zębodołowego nadal stanowi jedno z największych wyzwań współczesnej implantologii stomatologicznej. W wielu przypadkach wszczepienie konwencjonalnych implantów śródkostnych wymaga przeprowadzenia rozległych procedur augmentacji kości, takich jak sterowana regeneracja kości, podniesienie dna zatoki szczękowej lub inne techniki rekonstrukcyjne. Chociaż metody te są dobrze udokumentowane i powszechnie stosowane, wiążą się często z większą złożonością zabiegu chirurgicznego, wydłużonym czasem leczenia, większą chorobowością pooperacyjną oraz wyższymi kosztami terapii.

Dynamiczny rozwój stomatologii cyfrowej przyczynił się do ponownego zainteresowania indywidualnie projektowanymi implantami podokostnowymi. Dzięki zastosowaniu trójwymiarowej diagnostyki obrazowej, cyfrowego planowania leczenia oraz technologii CAD/CAM możliwe jest obecnie wykonanie implantów idealnie dopasowanych do anatomii kostnej konkretnego pacjenta. Dotychczas większość publikacji koncentrowała się na rehabilitacji pacjentów całkowicie bezzębnych, natomiast liczba badań dotyczących zastosowania tej technologii w przypadku stałych uzupełnień częściowych pozostawała ograniczona. Niniejszy przegląd zakresowy ma na celu usystematyzowanie aktualnej wiedzy naukowej dotyczącej tej specyficznej wskazówki klinicznej.

3. Cel badania

Celem niniejszego badania było zebranie i analiza dostępnych dowodów naukowych dotyczących zachowania klinicznego implantów podokostnowych wykonywanych w technologii CAD/CAM, stosowanych do podparcia stałych uzupełnień częściowych u pacjentów z częściowym bezzębiem. Autorzy skoncentrowali się przede wszystkim na ocenie przeżywalności implantów oraz częstości występowania powikłań biologicznych i mechanicznych opisanych w uwzględnionych badaniach klinicznych.

4. Metodologia

Niniejsza publikacja ma formę przeglądu zakresowego (Scoping Review), przeprowadzonego zgodnie z wytycznymi PRISMA-ScR (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses Extension for Scoping Reviews). Przed rozpoczęciem przeglądu piśmiennictwa protokół badania został zarejestrowany w Open Science Framework (OSF), co miało na celu zapewnienie przejrzystości metodologicznej oraz możliwości odtworzenia procesu badawczego.

Przeszukiwanie literatury przeprowadzono w bazach MEDLINE/PubMed, Web of Science, Scopus oraz Cochrane Library. Dodatkowo autorzy przeanalizowali piśmiennictwo cytowane w wybranych publikacjach oraz przeprowadzili przeszukiwanie tzw. literatury szarej w celu identyfikacji dodatkowych badań. Do analizy włączono randomizowane badania kliniczne, badania kohortowe, badania kliniczno-kontrolne, badania przekrojowe oraz serie przypadków obejmujące co najmniej trzech pacjentów i okres obserwacji wynoszący minimum jeden rok. Wykluczono opisy pojedynczych przypadków, badania na zwierzętach, badania in vitro oraz publikacje, które nie przedstawiały oddzielnych wyników dotyczących częściowych rekonstrukcji lub nie dotyczyły implantów podokostnowych wykonywanych w technologii CAD/CAM.

Po zakończeniu procesu selekcji do przeglądu zakwalifikowano siedem badań klinicznych, obejmujących łącznie 96 pacjentów leczonych z zastosowaniem 121 implantów podokostnowych CAD/CAM. Głównym punktem końcowym była przeżywalność implantów, natomiast drugorzędowymi punktami końcowymi były powikłania biologiczne i mechaniczne. Okres obserwacji w poszczególnych badaniach wynosił od jednego do czterech lat.

5. Najważniejsze wyniki

Łączna analiza dostępnych badań wykazała średni ważony wskaźnik przeżywalności implantów wynoszący 99,17%. Spośród 121 ocenionych implantów odnotowano jedynie jedną utratę implantu. Dotyczyła ona implantu umieszczonego w przednim odcinku szczęki u pacjenta intensywnie palącego tytoń. W rezultacie wskaźnik przeżywalności wyniósł 98,77% dla szczęki oraz 100% dla żuchwy w dostępnych okresach obserwacji.

Powikłania biologiczne wystąpiły w 4,13% przypadków. Najczęściej obejmowały rozejście się rany pooperacyjnej, odsłonięcie implantu oraz pojedyncze przypadki utraty tkanki kostnej. Jedyna utrata implantu opisana w analizowanych badaniach była następstwem pooperacyjnego rozejścia się rany, które doprowadziło do zakażenia oraz utraty stabilności implantu.

Częstość występowania powikłań mechanicznych wyniosła 7,44%. Najczęściej zgłaszano niestabilność implantu, złamania uzupełnień tymczasowych w okresie gojenia oraz pojedyncze przypadki odcementowania koron protetycznych podczas obserwacji. Autorzy podkreślają ponadto, że typowe objawy pooperacyjne, takie jak niewielki ból lub przejściowy obrzęk, nie były klasyfikowane jako powikłania, lecz jako element prawidłowego procesu gojenia po zabiegu chirurgicznym.

6. Analiza kliniczna

Niniejszy przegląd zakresowy (Scoping Review) jest jednym z pierwszych opracowań naukowych poświęconych wyłącznie zastosowaniu implantów podokostnowych CAD/CAM do podparcia stałych uzupełnień częściowych. Podczas gdy większość dotychczasowych publikacji koncentrowała się na rehabilitacji pacjentów całkowicie bezzębnych z zaawansowanym zanikiem kości, autorzy skupili się na znacznie bardziej precyzyjnie zdefiniowanym wskazaniu klinicznym. Dzięki temu badanie dostarcza aktualnego przeglądu dostępnych danych dotyczących tej rozwijającej się metody leczenia.

Z klinicznego punktu widzenia uzyskane wyniki sugerują, że indywidualnie projektowane implanty podokostnowe mogą stanowić wartościową alternatywę terapeutyczną u starannie wyselekcjonowanych pacjentów z zaawansowanym zanikiem wyrostka zębodołowego. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których zastosowanie klasycznych implantów śródkostnych wymagałoby rozległych procedur augmentacji kości. Połączenie trójwymiarowej diagnostyki obrazowej, cyfrowego planowania leczenia oraz technologii CAD/CAM umożliwia wykonanie implantów precyzyjnie dopasowanych do indywidualnej anatomii pacjenta, co sprzyja bardziej spersonalizowanemu podejściu terapeutycznemu.

Autorzy podkreślają jednak, że bardzo wysokie wskaźniki przeżywalności implantów należy interpretować z ostrożnością. Uwzględnione badania różniły się pod względem doboru pacjentów, wskazań klinicznych, stosowanych technik chirurgicznych, materiałów implantologicznych, protokołów protetycznych oraz długości obserwacji. Ponadto nie odnaleziono badań bezpośrednio porównujących implanty podokostnowe CAD/CAM z konwencjonalnymi implantami śródkostnymi wspomaganymi procedurami regeneracji kości. W związku z tym obecne dane nie pozwalają stwierdzić przewagi jednej metody leczenia nad drugą.

Istotnym ograniczeniem pozostaje również niewielka liczba dostępnych badań klinicznych. Do analizy zakwalifikowano jedynie siedem publikacji, a wiele potencjalnie istotnych czynników prognostycznych, takich jak uzębienie przeciwstawne, biotyp tkanek miękkich czy wyniki zgłaszane przez samych pacjentów (Patient-Reported Outcome Measures – PROMs), nie było ocenianych w sposób systematyczny. Autorzy wskazują zatem na potrzebę przeprowadzenia prospektywnych badań porównawczych obejmujących większe grupy pacjentów, dłuższy okres obserwacji oraz szerszą ocenę wyników leczenia z perspektywy pacjenta.

7. Zastosowania kliniczne

Wyniki niniejszego przeglądu sugerują, że implanty podokostnowe CAD/CAM mogą stanowić wartościową opcję terapeutyczną dla pacjentów z częściowym bezzębiem i znacznym zanikiem wyrostka zębodołowego, szczególnie wtedy, gdy zastosowanie klasycznych implantów śródkostnych wymagałoby rozległych zabiegów regeneracyjnych. Indywidualne projektowanie implantu z wykorzystaniem technologii cyfrowych umożliwia jego precyzyjne dopasowanie do zachowanej anatomii kostnej, co może ograniczyć konieczność wykonywania rozległych rekonstrukcji kości.

Część uwzględnionych badań opisuje również zastosowanie tej technologii w rekonstrukcji szczękowo-twarzowej po zabiegach onkologicznych, co wskazuje na jej potencjalne znaczenie również w chirurgii rekonstrukcyjnej twarzoczaszki. Autorzy podkreślają jednak, że obecny poziom dowodów naukowych nie pozwala jeszcze na sformułowanie jednoznacznych wskazań klinicznych ani opracowanie standaryzowanych protokołów leczenia. Konieczne są wysokiej jakości badania porównawcze, które pozwolą dokładniej określić miejsce tej technologii we współczesnej implantologii stomatologicznej.

8. Poziom dowodów naukowych, ograniczenia i przejrzystość

Niniejsza publikacja ma formę przeglądu zakresowego (Scoping Review), którego celem jest systematyczne uporządkowanie dostępnych danych naukowych oraz identyfikacja obszarów wymagających dalszych badań. W przeciwieństwie do przeglądu systematycznego z metaanalizą lub randomizowanego badania klinicznego, przegląd zakresowy nie umożliwia ilościowej syntezy wyników ani formułowania ostatecznych zaleceń klinicznych. Stanowi jednak cenne źródło informacji pozwalające ocenić aktualny stan wiedzy dotyczący indywidualnie projektowanych implantów podokostnowych CAD/CAM.

Autorzy zwracają uwagę na szereg ograniczeń, które należy uwzględnić podczas interpretacji wyników. Do analizy zakwalifikowano jedynie siedem badań klinicznych, obejmujących łącznie 96 pacjentów oraz 121 implantów, co ogranicza siłę dostępnych dowodów naukowych. Dodatkowo badania różniły się pod względem charakterystyki pacjentów, wskazań klinicznych, technik chirurgicznych, stosowanych materiałów implantologicznych, protokołów protetycznych oraz długości obserwacji. Nie odnaleziono również badań bezpośrednio porównujących implanty podokostnowe CAD/CAM z konwencjonalnymi implantami śródkostnymi wspomaganymi zabiegami augmentacji kości lub innymi metodami rekonstrukcyjnymi. Ponadto wiele potencjalnie istotnych czynników prognostycznych, takich jak uzębienie przeciwstawne, biotyp tkanek miękkich czy inne parametry kliniczne, nie było ocenianych w sposób jednolity we wszystkich badaniach.

W zakresie przejrzystości naukowej autorzy deklarują brak konfliktu interesów. Informują również, że badanie nie otrzymało żadnego specjalnego finansowania ze strony instytucji publicznych, prywatnych ani komercyjnych. Dodatkowo zaznaczają, że ChatGPT został wykorzystany wyłącznie do poprawy jakości językowej i czytelności manuskryptu, natomiast pełna odpowiedzialność za analizę danych, interpretację wyników oraz ostateczną treść publikacji spoczywała wyłącznie na autorach.

9. Kluczowe informacje z badania

• Rodzaj badania: Scoping Review przeprowadzony zgodnie z wytycznymi PRISMA-ScR.
• Poziom dowodów: Przegląd eksploracyjny oparty na obserwacyjnych badaniach klinicznych; poziom dowodów niższy niż w przypadku przeglądu systematycznego z metaanalizą.
• Liczba uwzględnionych badań: 7 badań klinicznych.
• Liczba pacjentów: 96 pacjentów z częściowym bezzębiem.
• Łączna liczba implantów: 121 implantów podokostnowych CAD/CAM.
• Okres obserwacji: Od 1 do 4 lat.
• Główny punkt końcowy: Przeżywalność implantów.
• Drugorzędowe punkty końcowe: Powikłania biologiczne i mechaniczne.
• Najważniejszy wynik: Średni ważony wskaźnik przeżywalności implantów wyniósł 99,17%, przy zaledwie jednej utracie implantu spośród 121 ocenianych implantów.
• Powikłania biologiczne: Łączna częstość występowania 4,13%.
• Powikłania mechaniczne: Łączna częstość występowania 7,44%.
• Wniosek naukowy: Implanty podokostnowe CAD/CAM mogą stanowić obiecującą opcję terapeutyczną dla odpowiednio dobranych pacjentów z zaawansowanym zanikiem wyrostka zębodołowego, jednak ich skuteczność i bezpieczeństwo wymagają potwierdzenia w wysokiej jakości badaniach prospektywnych i porównawczych.
• Najważniejsze ograniczenia: Niewielka liczba dostępnych badań, małe grupy pacjentów, znaczna heterogeniczność metodologiczna oraz brak bezpośrednich badań porównawczych z konwencjonalnymi metodami leczenia implantologicznego.

10. Znaczenie naukowe

Niniejszy przegląd zakresowy należy do pierwszych opracowań naukowych poświęconych wyłącznie implantom podokostnowym CAD/CAM stosowanym do podparcia stałych uzupełnień częściowych. Publikacja poszerza aktualny stan wiedzy dotyczący tej stosunkowo nowej wskazówki klinicznej, która dotychczas była znacznie słabiej udokumentowana niż zastosowanie implantów podokostnowych u pacjentów całkowicie bezzębnych. Badanie dostarcza uporządkowanego przeglądu dostępnych dowodów oraz wskazuje najważniejsze kierunki dalszego rozwoju tej technologii.

Praca podkreśla również znaczenie cyfrowych technologii w rozwoju nowoczesnej implantologii. Połączenie trójwymiarowej diagnostyki obrazowej, cyfrowego planowania zabiegów oraz indywidualnej produkcji implantów w technologii CAD/CAM umożliwiło ponowne wykorzystanie koncepcji implantów podokostnowych przy znacznie lepszym dopasowaniu do anatomii pacjenta niż w przypadku historycznych rozwiązań. Jednocześnie autorzy zaznaczają, że obecny poziom dowodów naukowych nie pozwala jeszcze wykazać przewagi tej metody nad konwencjonalnymi procedurami implantologicznymi.

Przegląd identyfikuje również najważniejsze potrzeby badawcze na przyszłość. Autorzy rekomendują prowadzenie wieloośrodkowych badań prospektywnych z dłuższym okresem obserwacji, stosowanie ujednoliconych kryteriów sukcesu leczenia oraz szersze uwzględnianie Patient-Reported Outcome Measures (PROMs). Badania tego typu będą miały kluczowe znaczenie dla określenia rzeczywistej wartości klinicznej implantów podokostnowych CAD/CAM w nowoczesnej implantologii opartej na dowodach naukowych.

11. Wniosek redakcyjny

Niniejszy przegląd zakresowy przedstawia aktualne i rzetelne podsumowanie wiedzy dotyczącej klinicznego funkcjonowania implantów podokostnowych CAD/CAM stosowanych do podparcia stałych uzupełnień częściowych u pacjentów z zaawansowanym zanikiem wyrostka zębodołowego. Dostępne badania wskazują na bardzo wysoką przeżywalność implantów oraz stosunkowo niewielką częstość występowania powikłań biologicznych i mechanicznych w analizowanych okresach obserwacji. Ze względu jednak na ograniczoną liczbę badań, ich znaczną heterogeniczność metodologiczną oraz brak bezpośrednich badań porównawczych, wyniki te należy interpretować z ostrożnością. Dalsze wysokiej jakości badania prospektywne będą niezbędne do jednoznacznego określenia miejsca tej spersonalizowanej technologii implantologicznej we współczesnej praktyce klinicznej.