Podokostnowe implanty wytwarzane metodą przyrostową do rehabilitacji agenezji górnych siekaczy bocznych – seria przypadków

Marco Roy, Mauro Cerea, Wieslaw Hedzelek, Luigi Angelo Vaira, Barbara Dorocka-Bobkowska

Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39870195/

Podokostnowe implanty wytwarzane metodą przyrostową do rehabilitacji agenezji górnych siekaczy bocznych – seria przypadków

1. Dane bibliograficzne

• Tytuł oryginalny: Additively Manufactured Subperiosteal Implants for the Rehabilitations of Lateral Incisors Agenesis – A Case Series
• Autorzy: Marco Roy, Mauro Cerea, Wieslaw Hedzelek, Luigi Angelo Vaira, Barbara Dorocka-Bobkowska
• Czasopismo: Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, Medicine, and Pathology
• Rok publikacji: 2025
• DOI: 10.1016/j.jormas.2025.102263

2. Tło naukowe

Agenezja górnych siekaczy bocznych stanowi jedno z największych wyzwań współczesnej implantologii stomatologicznej, zwłaszcza gdy wrodzonemu brakowi zęba towarzyszy znaczny zanik wyrostka zębodołowego. W takich przypadkach ilość dostępnej kości często nie pozwala na przewidywalne wszczepienie konwencjonalnych implantów śródkostnych, nawet po zastosowaniu procedur augmentacji kości, co utrudnia odbudowę w estetycznym odcinku przednim szczęki.

Rozwój cyfrowego planowania leczenia oraz technologii wytwarzania przyrostowego umożliwił ponowne zainteresowanie indywidualnie projektowanymi implantami podokostnowymi. Implanty te są wykonywane na podstawie anatomii konkretnego pacjenta i mogą stanowić alternatywę w sytuacjach, gdy klasyczne rozwiązania implantologiczne są niemożliwe do zastosowania z powodu znacznego niedoboru kości. W przedstawionym badaniu oceniono wyniki kliniczne tej metody u pacjentów z agenezją górnych siekaczy bocznych, u których wcześniej doszło do wczesnego niepowodzenia leczenia z wykorzystaniem implantów śródkostnych.

3. Cel badania

Celem badania była ocena wyników klinicznych indywidualnie projektowanych implantów podokostnowych wykonanych metodą wytwarzania przyrostowego u pacjentów z agenezją górnych siekaczy bocznych i znacznym miejscowym zanikiem kości. Autorzy chcieli określić, czy takie spersonalizowane rozwiązanie może stanowić wiarygodną alternatywę dla pacjentów, u których wcześniej doszło do wczesnego niepowodzenia leczenia z zastosowaniem konwencjonalnych implantów śródkostnych. Oceniano stabilność implantów, stan tkanek okołowszczepowych, wyniki estetyczne oraz funkcjonowanie uzupełnień protetycznych podczas obserwacji klinicznej.

4. Metodyka

Badanie miało charakter retrospektywnej serii przypadków i objęło 12 pacjentów (10 kobiet i 2 mężczyzn) o średnim wieku 25 ± 2,3 roku. Łącznie wszczepiono 16 indywidualnie zaprojektowanych implantów podokostnowych, wykonanych z wykorzystaniem technologii wytwarzania przyrostowego, w celu rehabilitacji przypadków agenezji górnych siekaczy bocznych. U wszystkich uczestników wcześniej odnotowano wczesne niepowodzenie leczenia z zastosowaniem implantów śródkostnych.

Protokół chirurgiczny obejmował wszczepienie implantów podokostnowych z jednoczesnym zastosowaniem ksenogennego materiału kościozastępczego pochodzenia bydlęcego oraz błon z fibryny bogatopłytkowej (PRF). Następnie wykonano natychmiastowe obciążenie protetyczne, aby zapewnić optymalną odbudowę w przednim odcinku szczęki.

Okres obserwacji wynosił od 18 do 64 miesięcy, ze średnim czasem 48 ± 6,7 miesiąca. Oceniano stabilność implantów, stan tkanek okołowszczepowych, głębokość sondowania, krwawienie podczas sondowania, wyniki estetyczne oraz ewentualne powikłania protetyczne. Dostępne streszczenie nie zawiera dodatkowych informacji dotyczących analizy statystycznej ani kryteriów kwalifikacji pacjentów do badania.

5. Najważniejsze wyniki

W całym okresie obserwacji nie odnotowano utraty żadnego implantu. Wszystkie 16 indywidualnie zaprojektowanych implantów podokostnowych pozostało stabilnych i funkcjonalnych do ostatniej wizyty kontrolnej. Ocena biologiczna wykazała korzystny stan tkanek okołowszczepowych, ze średnią głębokością sondowania wynoszącą 3 mm oraz jedynie minimalnymi objawami zapalenia.

Również wyniki estetyczne były bardzo dobre. Średnia wartość Pink Esthetic Score (PES) wyniosła 12,3 ± 1,1, przy zakresie od 10 do 14 punktów, co wskazuje na satysfakcjonującą integrację tkanek miękkich wokół implantów w estetycznym odcinku przednim szczęki.

Powikłania protetyczne występowały sporadycznie. Jedynie dwie korony wymagały ponownego cementowania po trzech latach, przy czym zdarzenia te nie wiązały się z utratą implantów ani z istotnymi powikłaniami biologicznymi.

Łącznie autorzy odnotowali 100% skuteczności leczenia w okresie objętym obserwacją. Jednocześnie podkreślają, że wyniki należy interpretować ostrożnie ze względu na niewielką liczbę pacjentów oraz konieczność przeprowadzenia badań z dłuższą obserwacją kliniczną.

6. Analiza kliniczna

Przedstawiona seria przypadków wskazuje na potencjalną przydatność indywidualnie projektowanych implantów podokostnowych wytwarzanych metodą przyrostową w leczeniu szczególnie trudnej sytuacji klinicznej, jaką jest agenezja górnych siekaczy bocznych współistniejąca ze znacznym miejscowym zanikiem kości oraz wcześniejszym niepowodzeniem leczenia implantami śródkostnymi. W takich przypadkach ograniczona ilość kości często uniemożliwia zastosowanie standardowych implantów, nawet po przeprowadzeniu zabiegów regeneracyjnych.

Uzyskane wyniki sugerują, że implant zaprojektowany indywidualnie na podstawie anatomii pacjenta może zapewnić długotrwałą stabilność kliniczną, zachowanie zdrowych tkanek okołowszczepowych oraz satysfakcjonujące efekty estetyczne w okresie obserwacji. Dodatkowym atutem opisanego postępowania jest możliwość natychmiastowego obciążenia protetycznego, co ma szczególne znaczenie w estetycznej strefie przedniej szczęki.

Należy jednak pamiętać, że przedstawione wyniki wynikają z retrospektywnej serii przypadków bez grupy kontrolnej. Badanie nie pozwala zatem stwierdzić przewagi tej metody nad konwencjonalnymi implantami śródkostnymi ani nad innymi metodami rekonstrukcji kości. Stanowi ono przede wszystkim wstępny dowód klinicznej wykonalności tej spersonalizowanej koncepcji leczenia. Potwierdzenie jej skuteczności wymaga prospektywnych badań z większą liczbą pacjentów, grupą kontrolną oraz dłuższym okresem obserwacji.

7. Zastosowanie kliniczne

Na podstawie przedstawionych danych indywidualnie projektowane implanty podokostnowe wytwarzane metodą przyrostową mogą stanowić alternatywną metodę leczenia pacjentów z agenezją górnych siekaczy bocznych i znacznym miejscowym zanikiem kości wyrostka zębodołowego, zwłaszcza wtedy, gdy zastosowanie konwencjonalnych implantów śródkostnych nie jest możliwe lub wcześniejsze leczenie zakończyło się wczesnym niepowodzeniem.

Opisany protokół terapeutyczny łączy cyfrowe planowanie leczenia, indywidualne projektowanie implantu, technologię wytwarzania przyrostowego, zastosowanie materiału kościozastępczego oraz natychmiastową odbudowę protetyczną w ramach kompleksowego, spersonalizowanego procesu leczenia. Ponieważ badanie obejmowało wysoce wyselekcjonowaną grupę pacjentów, uzyskanych wyników nie należy bezpośrednio odnosić do innych postaci zaniku szczęki ani do pozostałych wskazań implantologicznych bez potwierdzenia w badaniach o wyższym poziomie wiarygodności naukowej.

8. Poziom wiarygodności dowodów, ograniczenia i transparentność

Publikacja stanowi retrospektywną serię przypadków, co odpowiada niskiemu poziomowi wiarygodności dowodów naukowych w hierarchii medycyny opartej na faktach (Evidence-Based Medicine). Tego rodzaju badanie pozwala ocenić wykonalność kliniczną oraz wstępne wyniki nowatorskiej metody leczenia, jednak nie umożliwia wykazania związku przyczynowo-skutkowego ani przewagi nad standardowymi metodami terapeutycznymi.

Autorzy wskazują na kilka istotnych ograniczeń metodologicznych. Przede wszystkim badanie obejmuje jedynie 12 pacjentów i 16 implantów, co ogranicza możliwość uogólnienia uzyskanych wyników. Ponadto podkreślają konieczność prowadzenia dłuższej obserwacji klinicznej, aby ocenić trwałość i przewidywalność efektów leczenia w długim okresie. Istotnym ograniczeniem jest również brak grupy kontrolnej, co uniemożliwia bezpośrednie porównanie z konwencjonalnymi implantami śródkostnymi lub innymi metodami odbudowy kości.

Dostępne streszczenie nie zawiera informacji dotyczących źródeł finansowania, konfliktów interesów ani powiązań autorów z producentami implantów. W związku z tym nie można wyciągać wniosków dotyczących potencjalnych źródeł stronniczości. Uzyskane wyniki należy traktować jako wstępne dane kliniczne wymagające potwierdzenia w prospektywnych, kontrolowanych badaniach o wyższej jakości metodologicznej.

9. Najważniejsze informacje z badania

• Rodzaj badania: Retrospektywna seria przypadków.
• Poziom dowodów naukowych: Niski (opisowe badanie obserwacyjne).
• Badana populacja: 12 pacjentów z agenezją górnych siekaczy bocznych oraz wcześniejszym niepowodzeniem leczenia z zastosowaniem implantów śródkostnych.
• Liczba implantów: 16 indywidualnie zaprojektowanych implantów podokostnowych wykonanych metodą wytwarzania przyrostowego.
• Średni wiek pacjentów: 25 ± 2,3 roku.
• Okres obserwacji: od 18 do 64 miesięcy (średnio 48 ± 6,7 miesiąca).
• Główne oceniane parametry: Stabilność implantów, stan tkanek okołowszczepowych, wyniki estetyczne oraz funkcjonowanie uzupełnień protetycznych.
• Najważniejszy wynik: W okresie obserwacji nie odnotowano utraty żadnego implantu, co odpowiada 100% skuteczności leczenia w przedstawionej serii przypadków.
• Wyniki biologiczne: Średnia głębokość sondowania wyniosła 3 mm, przy minimalnych objawach zapalenia tkanek okołowszczepowych.
• Wyniki estetyczne: Średni Pink Esthetic Score (PES) wyniósł 12,3 ± 1,1 (zakres 10–14 punktów).
• Powikłania protetyczne: Dwie korony wymagały ponownego cementowania po trzech latach; nie odnotowano utraty implantów ani istotnych powikłań biologicznych.
• Wniosek naukowy: Indywidualnie projektowane implanty podokostnowe wytwarzane metodą przyrostową mogą stanowić obiecującą alternatywę dla starannie dobranych pacjentów z miejscowym znacznym zanikiem kości i wcześniejszym niepowodzeniem leczenia implantami konwencjonalnymi.
• Główne ograniczenia: Mała liczebność próby, retrospektywny charakter badania, brak grupy kontrolnej oraz konieczność uzyskania wyników długoterminowych.

10. Znaczenie naukowe

Badanie wnosi cenny wkład do rozwijającej się wiedzy na temat zastosowania indywidualnie projektowanych implantów podokostnowych wykonywanych metodą wytwarzania przyrostowego w bardzo specyficznym wskazaniu klinicznym, jakim jest leczenie agenezji górnych siekaczy bocznych z towarzyszącym znacznym miejscowym zanikiem kości. W przeciwieństwie do wielu wcześniejszych publikacji dotyczących rozległych zaników szczęki, autorzy koncentrują się na estetycznej strefie przedniej, gdzie wymagania funkcjonalne i estetyczne należą do najwyższych.

Wyniki podkreślają rosnące znaczenie cyfrowej implantologii, łączącej trójwymiarowe planowanie leczenia, projektowanie wspomagane komputerowo (CAD) oraz technologie wytwarzania przyrostowego umożliwiające tworzenie w pełni spersonalizowanych implantów. Takie rozwiązania poszerzają możliwości terapeutyczne u pacjentów, u których warunki anatomiczne uniemożliwiają zastosowanie klasycznych implantów śródkostnych.

Znaczenie naukowe uzyskanych wyników należy jednak rozpatrywać z uwzględnieniem ograniczeń metodologicznych badania. Brak grupy porównawczej nie pozwala określić przewagi tej metody nad innymi technikami leczenia. Mimo to publikacja stanowi istotny punkt wyjścia dla przyszłych badań prospektywnych, wieloośrodkowych i porównawczych, których celem będzie ocena długoterminowego przeżycia implantów, stabilności biologicznej, wyników protetycznych oraz miejsca tej technologii we współczesnej implantologii cyfrowej.

11. Wnioski redakcyjne

Przedstawiona seria przypadków opisuje obiecujące wyniki kliniczne zastosowania indywidualnie projektowanych implantów podokostnowych wykonanych metodą wytwarzania przyrostowego u pacjentów z agenezją górnych siekaczy bocznych i znacznym miejscowym zanikiem kości. W okresie obserwacji zastosowany protokół leczenia zapewnił wysoką stabilność implantów, korzystny stan tkanek okołowszczepowych, satysfakcjonujące efekty estetyczne oraz niewielką liczbę powikłań protetycznych.

Ze względu na niski poziom dowodów naukowych, niewielką liczebność badanej grupy oraz retrospektywny charakter badania uzyskane wyniki należy jednak interpretować z ostrożnością. Publikacja stanowi wartościowy wkład w rozwój spersonalizowanych rozwiązań implantologicznych opartych na technologiach cyfrowych i tworzy solidne podstawy dla przyszłych badań klinicznych o wyższym poziomie wiarygodności metodologicznej.