Rehabilitacja znacznie zanikłej szczęki z wykorzystaniem indywidualnego implantu podokostnowego wspomaganego technologią CAD/CAM – opis przypadku z zastosowaniem cyfrowego protokołu postępowania

Pablo Revuelta-Cortés, Dorsaf Sahli, Mónica Serrano Torrecilla, Natalia Martínez-Rodríguez, Juan Santos Marino, José María Martínez-González.

Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41707925/ 

Rehabilitacja znacznie zanikłej szczęki z wykorzystaniem indywidualnego implantu podokostnowego wspomaganego technologią CAD/CAM – opis przypadku z zastosowaniem cyfrowego protokołu postępowania

1. Dane bibliograficzne

• Tytuł publikacji: CAD/CAM-assisted subperiosteal implant rehabilitation of a severely atrophic maxilla: A digital workflow case report.
• Autorzy: Pablo Revuelta-Cortés, Dorsaf Sahli, Monica Serrano Torrecilla, Natalia Martínez-Rodríguez, Juan Santos Marino oraz José María Martínez-González.
• Czasopismo naukowe: Journal of Stomatology, Oral and Maxillofacial Surgery.
• Rok publikacji: 2026.
• DOI: 10.1016/j.jormas.2026.102762.

2. Tło naukowe

Rehabilitacja implantologiczna znacznie zanikłej szczęki pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej implantologii stomatologicznej. U pacjentów z rozległym zanikiem kości będącym następstwem zaawansowanego zapalenia tkanek okołowszczepowych (periimplantitis) ilość zachowanej tkanki kostnej często nie pozwala na ponowne zastosowanie klasycznych implantów śródkostnych. W takich sytuacjach leczenie wymaga zwykle rozległych procedur augmentacyjnych, które wiążą się z większą inwazyjnością oraz wydłużonym czasem terapii.

Rozwój technologii cyfrowych stworzył nowe możliwości terapeutyczne dla tej grupy pacjentów. Połączenie tomografii komputerowej wiązki stożkowej (CBCT), skanowania wewnątrzustnego oraz projektowania CAD/CAM umożliwia obecnie wykonanie indywidualnych implantów podokostnowych, precyzyjnie dopasowanych do anatomii konkretnego pacjenta. W tym kontekście autorzy przedstawiają opis przypadku rehabilitacji znacznie zanikłej szczęki z wykorzystaniem w pełni cyfrowego procesu planowania i wykonania implantu po niepowodzeniu wcześniejszego leczenia implantologicznego spowodowanego zaawansowanym zapaleniem tkanek okołowszczepowych.

3. Cel badania

Celem przedstawionego opisu przypadku było zaprezentowanie cyfrowego protokołu planowania, projektowania oraz wykonania indywidualnego implantu podokostnowego metodą CAD/CAM po usunięciu implantów o niekorzystnym rokowaniu z powodu zaawansowanego zapalenia tkanek okołowszczepowych. Autorzy przedstawiają również przebieg leczenia protetycznego oraz wyniki kliniczne uzyskane podczas okresu obserwacji.

4. Metodyka

Publikacja ma charakter opisu przypadku klinicznego dotyczącego 53-letniej pacjentki z zaawansowanym zapaleniem tkanek okołowszczepowych obejmującym kilka implantów wszczepionych do szczęki siedem lat wcześniej. W wywiadzie ogólnomedycznym nie stwierdzono istotnych chorób ogólnoustrojowych, natomiast pacjentka paliła około piętnastu papierosów dziennie. W ramach przygotowania do leczenia zalecono ograniczenie palenia tytoniu w celu poprawy gojenia tkanek miękkich oraz zwiększenia szans na prawidłowe gojenie okołoimplantacyjne.

Pierwszy etap leczenia obejmował usunięcie implantów o niekorzystnym rokowaniu przy jednoczesnym pozostawieniu stabilnych implantów w odcinku tylnym, które służyły jako podparcie dla tymczasowej pracy protetycznej podczas okresu gojenia. Po sześciu miesiącach wykonano badanie CBCT oraz skan wewnątrzustny. Pliki DICOM i STL zostały następnie połączone w celu zaprojektowania indywidualnego tytanowego implantu podokostnowego z wykorzystaniem technologii CAD/CAM. Zabieg chirurgiczny przeprowadzono w sedacji dożylnej, mocując implant za pomocą śrub osteosyntezy zgodnie z wcześniej przygotowanym planem cyfrowym. Po zakończeniu gojenia tkanek miękkich wykonano ostateczną hybrydową rekonstrukcję protetyczną opartą na tytanowej konstrukcji pokrytej materiałem kompozytowym. Obserwacja kliniczna i radiologiczna trwała dwa lata.

5. Najważniejsze wyniki

Zastosowanie cyfrowego protokołu leczenia umożliwiło wykonanie indywidualnego tytanowego implantu podokostnowego, zaprojektowanego na podstawie anatomii resztkowej szczęki pacjentki. Zdaniem autorów tak opracowana konstrukcja zapewniła bierne dopasowanie implantu podczas zabiegu chirurgicznego oraz pozwoliła na przeprowadzenie rehabilitacji implantoprotetycznej bez konieczności wcześniejszej augmentacji kości.

Po wszczepieniu implantu wykonano tymczasową stałą pracę protetyczną opartą zarówno na zachowanych implantach w odcinku tylnym, jak i na nowym implancie podokostnowym. Po zakończeniu gojenia tkanek miękkich wykonano ostateczną pracę hybrydową złożoną z tytanowej konstrukcji pokrytej materiałem kompozytowym. Przed wykonaniem rekonstrukcji ostatecznej przeprowadzono ocenę kliniczną prototypu z PMMA, potwierdzając prawidłowe dopasowanie, funkcję, okluzję oraz efekt estetyczny.

W trakcie dwuletniej obserwacji autorzy nie odnotowali powikłań dotyczących tkanek miękkich ani powikłań protetycznych. Na podstawie przedstawionego przypadku uznali, że indywidualne implanty podokostnowe wykonywane w technologii CAD/CAM mogą stanowić alternatywną metodę leczenia u starannie wyselekcjonowanych pacjentów z zaawansowanym zanikiem szczęki, u których zastosowanie klasycznych implantów śródkostnych nie jest możliwe. Jednocześnie podkreślili, że wnioski te opierają się wyłącznie na pojedynczym przypadku klinicznym i wymagają ostrożnej interpretacji.

6. Analiza kliniczna

Największą wartością przedstawionej pracy nie jest wykazanie przewagi indywidualnych implantów podokostnowych nad innymi metodami leczenia implantologicznego, lecz zaprezentowanie możliwości zastosowania w pełni cyfrowego protokołu postępowania w wyjątkowo złożonej sytuacji klinicznej. Opisany przypadek pokazuje, że połączenie planowania trójwymiarowego z technologią CAD/CAM umożliwia zaprojektowanie implantu precyzyjnie dopasowanego do zachowanej anatomii pacjenta, z jednoczesnym uwzględnieniem wymagań chirurgicznych i protetycznych.

Istotnym elementem leczenia było zastosowanie koncepcji planowania protetycznie ukierunkowanego. Konstrukcję implantu opracowano z uwzględnieniem przyszłej odbudowy protetycznej, co pozwoliło optymalnie rozmieścić połączenia protetyczne oraz zapewnić odpowiednie warunki funkcjonalne i estetyczne. Takie podejście odzwierciedla kierunek rozwoju współczesnej implantologii cyfrowej, w której planowanie chirurgiczne i protetyczne stanowi jeden zintegrowany proces terapeutyczny.

Opisany przypadek wskazuje również na potencjalne zastosowanie indywidualnych implantów podokostnowych u pacjentów z rozległym zanikiem kości będącym następstwem periimplantitis, gdy klasyczne procedury regeneracyjne lub ponowne wszczepienie implantów śródkostnych mogą być mało przewidywalne albo technicznie niemożliwe. W przedstawionym przypadku udało się uniknąć zabiegów augmentacji kości, jednak autorzy nie porównują tej metody z innymi strategiami leczenia, dlatego nie można wyciągać wniosków dotyczących jej przewagi nad alternatywnymi rozwiązaniami.

Autorzy zwracają również uwagę na znaczenie właściwej kwalifikacji pacjentów oraz kontroli czynników ryzyka. Eliminacja zakażenia, odpowiedni okres gojenia po usunięciu implantów oraz zalecenie ograniczenia palenia tytoniu stanowiły integralną część opisanego protokołu terapeutycznego. Korzystny wynik leczenia wydaje się zatem wynikać nie tylko z zastosowania technologii cyfrowych, lecz również z odpowiedniego przygotowania biologicznego oraz starannie zaplanowanego postępowania chirurgicznego.

Na zakończenie autorzy odnoszą przedstawiony przypadek do aktualnego stanu wiedzy naukowej. Podkreślają, że dostępne dane dotyczące implantów podokostnowych wykonywanych metodą CAD/CAM nadal opierają się głównie na opisach przypadków i niewielkich seriach klinicznych, charakteryzujących się niejednolitymi kryteriami oceny skuteczności oraz ograniczonym okresem obserwacji. Z tego względu publikację należy traktować jako wartościowy opis kliniczny, który dostarcza praktycznych informacji, jednak wymaga potwierdzenia w badaniach o wyższym poziomie wiarygodności naukowej.

7. Zastosowania kliniczne

Wyniki przedstawione w tym opisie przypadku sugerują, że indywidualne implanty podokostnowe wykonywane z wykorzystaniem technologii CAD/CAM mogą stanowić alternatywną opcję terapeutyczną u starannie wyselekcjonowanych pacjentów z zaawansowanym zanikiem szczęki, zwłaszcza wtedy, gdy rozległa utrata kości spowodowana periimplantitis uniemożliwia zastosowanie klasycznych implantów śródkostnych. Autorzy przedstawiają tę metodę jako rozwiązanie przeznaczone do szczególnie trudnych przypadków klinicznych, w których standardowe procedury implantologiczne nie są możliwe do zastosowania.

Badanie podkreśla również znaczenie w pełni cyfrowego protokołu leczenia. Integracja obrazowania CBCT, skanowania wewnątrzustnego, wirtualnego planowania oraz technologii CAD/CAM umożliwia zaprojektowanie implantu idealnie dopasowanego do anatomii pacjenta oraz uwzględniającego przyszłą rekonstrukcję protetyczną już na etapie planowania chirurgicznego. Takie podejście sprzyja lepszej koordynacji pomiędzy etapem chirurgicznym i protetycznym oraz zwiększa stopień indywidualizacji leczenia.

Jednocześnie autorzy podkreślają, że wyniki uzyskane u jednej pacjentki nie pozwalają na formułowanie ogólnych zaleceń klinicznych. Znaczenie implantów podokostnowych wykonywanych metodą CAD/CAM powinno zostać zweryfikowane w prospektywnych badaniach obejmujących większe grupy pacjentów, z ujednoliconymi kryteriami oceny i długoterminową obserwacją.

8. Poziom wiarygodności dowodów, ograniczenia i przejrzystość badania

Publikacja ma charakter opisu przypadku klinicznego, co odpowiada niskiemu poziomowi wiarygodności dowodów naukowych. Chociaż autorzy szczegółowo opisują innowacyjny protokół terapeutyczny oraz jego przebieg kliniczny, zastosowany projekt badania nie pozwala na porównanie tej metody z innymi sposobami leczenia ani na uogólnienie uzyskanych wyników na szerszą populację pacjentów.

Autorzy wskazują również na szereg ograniczeń. Dostępne piśmiennictwo dotyczące indywidualnych implantów podokostnowych nadal opiera się głównie na opisach przypadków oraz niewielkich seriach klinicznych, charakteryzujących się zróżnicowanymi definicjami powodzenia leczenia i przeżywalności implantów oraz różnym czasem obserwacji. Ponadto nadal brakuje wiarygodnych danych dotyczących długoterminowej stabilności biologicznej i klinicznej tych implantów. W związku z tym przedstawione wyniki należy traktować jako wstępne i interpretować z należytą ostrożnością.

W zakresie przejrzystości badania autorzy deklarują brak konfliktów interesów o charakterze finansowym lub osobistym, które mogłyby wpłynąć na przedstawione wyniki. Dodatkowo podają, że badanie nie było finansowane ze środków publicznych ani prywatnych, co wzmacnia jego transparentność.

9. Kluczowe informacje dotyczące badania

• Rodzaj badania: opis przypadku klinicznego.
• Poziom wiarygodności dowodów: niski.
• Badana populacja: jedna 53-letnia pacjentka z zaawansowanym zanikiem szczęki po utracie implantów w następstwie zaawansowanego zapalenia tkanek okołowszczepowych.
• Liczba pacjentów: 1.
• Liczba indywidualnych implantów podokostnowych: 1.
• Czas obserwacji: 2 lata.
• Główny punkt końcowy: ocena możliwości klinicznego zastosowania indywidualnego implantu podokostnowego wykonanego metodą CAD/CAM wraz z późniejszą rehabilitacją protetyczną.
• Najważniejszy wynik: pomyślne zakończenie stałej rehabilitacji protetycznej bez odnotowanych powikłań dotyczących tkanek miękkich ani powikłań protetycznych w okresie dwuletniej obserwacji.
• Wniosek naukowy: w granicach ograniczeń wynikających z pojedynczego opisu przypadku implanty podokostnowe wykonywane z wykorzystaniem technologii CAD/CAM mogą stanowić alternatywną metodę leczenia u starannie wyselekcjonowanych pacjentów z ciężkim zanikiem szczęki, gdy zastosowanie implantów śródkostnych nie jest możliwe.
• Ograniczenia badania: pojedynczy przypadek kliniczny, brak grupy kontrolnej, ograniczona możliwość uogólnienia wyników, niejednorodne dane literaturowe oraz brak długoterminowych badań klinicznych.

10. Znaczenie naukowe

Przedstawiony opis przypadku stanowi wartościowy wkład do rozwijającej się literatury dotyczącej indywidualnych implantów podokostnowych wykonywanych z wykorzystaniem technologii CAD/CAM i wskazuje na potencjał cyfrowych metod planowania w leczeniu pacjentów z zaawansowanym zanikiem szczęki. Najważniejszym elementem innowacyjnym nie jest samo zastosowanie implantu podokostnowego, którego koncepcja jest znana od wielu lat, lecz jego współczesna adaptacja dzięki pełnemu wykorzystaniu technologii cyfrowych obejmujących trójwymiarową diagnostykę obrazową, projektowanie komputerowe, indywidualne wykonanie implantu oraz planowanie zorientowane na końcową rekonstrukcję protetyczną.

Z naukowego punktu widzenia publikacja szczegółowo przedstawia kompleksowy protokół kliniczny integrujący badanie CBCT, skanowanie wewnątrzustne, projektowanie CAD/CAM oraz wykonanie indywidualnego implantu tytanowego. Takie podejście odzwierciedla kierunek rozwoju współczesnej implantologii cyfrowej, w której planowanie chirurgiczne i protetyczne stanowi jeden spójny proces terapeutyczny, umożliwiający lepsze dopasowanie leczenia do warunków anatomicznych i funkcjonalnych konkretnego pacjenta.

Autorzy zwracają również uwagę na ograniczenia aktualnego stanu wiedzy. Dostępne publikacje dotyczące implantów podokostnowych wykonywanych metodą CAD/CAM obejmują głównie opisy przypadków oraz niewielkie serie kliniczne, charakteryzujące się niejednolitymi kryteriami oceny powodzenia leczenia oraz krótkim okresem obserwacji. W rezultacie obecnie nie można jeszcze wiarygodnie ocenić długoterminowej skuteczności ani przewidywalności tej metody. Autorzy podkreślają potrzebę przeprowadzenia prospektywnych, wieloośrodkowych badań klinicznych z większymi grupami pacjentów, ujednoliconymi punktami końcowymi oraz dłuższym okresem obserwacji.

Całościowo praca stanowi istotny wkład w rozwój nowoczesnej implantologii cyfrowej, pokazując techniczną i kliniczną wykonalność wysoko spersonalizowanego postępowania u pacjentów z ekstremalnym zanikiem szczęki, przy jednoczesnym zachowaniu ostrożności w interpretacji uzyskanych wyników oraz podkreśleniu potrzeby dalszych badań o wyższym poziomie wiarygodności naukowej.

11. Wnioski redakcyjne

Przedstawiony opis przypadku dokumentuje rehabilitację znacznie zanikłej szczęki z wykorzystaniem indywidualnego implantu podokostnowego zaprojektowanego i wykonanego w technologii CAD/CAM, zastosowanego po niepowodzeniu wcześniejszego leczenia implantologicznego spowodowanego zaawansowanym zapaleniem tkanek okołowszczepowych. W opisywanym przypadku zastosowanie w pełni cyfrowego protokołu umożliwiło wykonanie stałej rehabilitacji implantoprotetycznej z korzystnym wynikiem klinicznym oraz bez odnotowanych powikłań biologicznych i protetycznych w trakcie dwuletniej obserwacji. Ze względu na fakt, że publikacja opisuje wyłącznie pojedynczy przypadek kliniczny, uzyskanych rezultatów nie można uogólniać ani traktować jako dowodu przewagi tej metody nad innymi sposobami leczenia.

Badanie wskazuje na duży potencjał technologii CAD/CAM oraz indywidualnie projektowanych implantów podokostnowych w poszerzaniu możliwości terapeutycznych u starannie kwalifikowanych pacjentów z zaawansowanym zanikiem szczęki. Jednocześnie autorzy podkreślają konieczność przeprowadzenia prospektywnych badań klinicznych obejmujących większe populacje pacjentów, dłuższy okres obserwacji oraz ujednolicone kryteria oceny, aby w sposób wiarygodny określić skuteczność, bezpieczeństwo oraz długoterminową przewidywalność tej metody leczenia implantologicznego.