Bibliografia
RETROSPEKTYWNA ANALIZA RADIOLOGICZNA I KLINICZNA PEŁNOŁUKOWYCH STAŁYCH PROTEZ NATYCHMIASTOWO OBCIĄŻANYCH, WSPARTYCH NA INDYWIDUALNIE PROJEKTOWANYCH TYTANOWYCH IMPLANTACH PODOKOSTNOWYCH DRUKOWANYCH W TECHNOLOGII 3D U PACJENTÓW Z CIĘŻKIM ZANIKIEM KOŚCI SZCZĘK: PROPOZYCJA KODU SUKCESU IMPLANTOLOGICZNEGO
Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40080050/
Retrospektywna analiza radiologiczna i kliniczna pełnołukowych stałych protez natychmiastowo obciążanych, wspartych na indywidualnie projektowanych tytanowych implantach podokostnowych drukowanych w technologii 3D u pacjentów z ciężkim zanikiem kości szczęk: propozycja kodu sukcesu implantologicznego
1. Dane bibliograficzne
- Tytuł badania: Retrospektywna analiza radiologiczna i kliniczna pełnołukowych stałych protez natychmiastowo obciążanych, wspartych na indywidualnie projektowanych tytanowych implantach podokostnowych drukowanych w technologii 3D u pacjentów z ciężkim zanikiem kości szczęk: propozycja kodu sukcesu implantologicznego
- Autorzy: Ernesto Vatteroni, Paolo Toti, Ugo Covani, Roberto Crespi, Saverio Cosola, Giovanni-Battista Menchini-Fabris
- Czasopismo naukowe: The International Journal of Oral & Maxillofacial Implants
- Rok publikacji: 2025
- DOI: 10.11607/jomi.11210
2. Kontekst naukowy
Leczenie implantologiczne pacjentów z zaawansowanym zanikiem kości szczęki lub żuchwy pozostaje jednym z najbardziej wymagających zagadnień współczesnej chirurgii stomatologicznej. W przypadkach znacznej utraty podłoża kostnego zastosowanie klasycznych implantów śródkostnych często wymaga wcześniejszych procedur augmentacyjnych, co zwiększa złożoność leczenia oraz wydłuża jego czas.
Rozwój technologii cyfrowych, takich jak tomografia komputerowa CBCT, planowanie trójwymiarowe, systemy CAD/CAM oraz druk 3D, przyczynił się do ponownego zainteresowania implantami podokostnowymi. Współczesne konstrukcje różnią się znacząco od historycznych rozwiązań, ponieważ mogą być indywidualnie projektowane na podstawie anatomii konkretnego pacjenta.
Pomimo rosnącej liczby publikacji dotyczących tej technologii nadal brakuje jednolitych kryteriów oceny sukcesu klinicznego implantów podokostnowych. Autorzy badania podjęli próbę opracowania standardowego systemu klasyfikacji, który umożliwiłby bardziej obiektywną ocenę wyników leczenia.
3. Cel badania
Głównym celem pracy była ocena wyników klinicznych i radiologicznych uzyskanych u pacjentów rehabilitowanych za pomocą natychmiastowo obciążanych pełnołukowych protez stałych opartych na indywidualnie projektowanych implantach podokostnowych wykonanych z tytanu metodą druku 3D.
Dodatkowym celem było opracowanie systemu klasyfikacji SIO (Stability–Inflammation–Offset), umożliwiającego standaryzację oceny sukcesu, przetrwania oraz niepowodzenia leczenia z wykorzystaniem implantów podokostnowych.
4. Metodologia
Badanie miało charakter retrospektywnego badania obserwacyjnego.
Analizie poddano 18 pacjentów leczonych w latach 2018–2021 przy użyciu indywidualnie projektowanych implantów podokostnowych wykonanych na podstawie danych tomograficznych i wyprodukowanych z wykorzystaniem technologii CAD/CAM.
Łącznie wszczepiono 26 implantów podokostnowych, w tym 11 w szczęce i 15 w żuchwie. Średni okres obserwacji wynosił około 2 lata.
Oceniano:
- stabilność implantów,
- stan tkanek miękkich wokół implantów,
- powikłania chirurgiczne,
- wyniki protetyczne,
- zgodność pomiędzy planowaniem cyfrowym a rzeczywistą pozycją implantów po zabiegu.
W analizie radiologicznej uwzględniono 189 śrub i tulei osteosyntezy, porównując ich zaplanowane położenie z pozycją uzyskaną po leczeniu chirurgicznym.
5. Najważniejsze wyniki
W trakcie całego okresu obserwacji nie odnotowano utraty żadnego implantu, co przełożyło się na skumulowany wskaźnik przeżywalności implantów wynoszący 100% po dwóch latach.
W odniesieniu do kryterium stabilności cztery implanty umieszczone w żuchwie wykazywały przejściową mikroruchomość. W niektórych przypadkach konieczna była wymiana śrub mocujących na elementy o większej średnicy lub modyfikacja systemu mocowania. Zgodnie z klasyfikacją SIO przypadki te zostały zakwalifikowane jako „przetrwanie”, a nie niepowodzenie leczenia.
W zakresie tkanek miękkich u dwóch pacjentów stwierdzono recesję błony śluzowej lub dehiscencję tkanek miękkich bez konieczności usunięcia implantu i bez utrzymujących się objawów infekcji.
Analiza radiologiczna wykazała średnie całkowite odchylenie pomiędzy planowaną a rzeczywistą pozycją implantów wynoszące 1,66 ± 0,99 mm. Odchylenia poziome były istotnie większe niż pionowe.
Tylko u jednego pacjenta przekroczono progi określone dla kryterium „Offset”. W rezultacie skumulowany wskaźnik sukcesu według klasyfikacji SIO osiągnął 73,1% po dwóch latach obserwacji.
W zakresie protetycznym nie odnotowano żadnych powikłań mechanicznych ani funkcjonalnych, co przełożyło się na 100% skuteczność leczenia protetycznego.
6. Analiza kliniczna
Najważniejszym osiągnięciem tej pracy wydaje się nie tyle sama ocena wyników klinicznych, ile próba uporządkowania sposobu ich interpretacji. W dotychczasowej literaturze dotyczącej implantów podokostnowych często stosowano pojęcie przeżywalności implantów bez dokładnego rozróżnienia pomiędzy implantem funkcjonującym a implantem spełniającym wszystkie kryteria sukcesu klinicznego.
System SIO wprowadza bardziej kompleksowe podejście, uwzględniając trzy kluczowe aspekty: stabilność mechaniczną, stan tkanek miękkich oraz dokładność wykonania zabiegu względem planu cyfrowego.
Wyniki sugerują, że indywidualnie projektowane implanty podokostnowe mogą stanowić funkcjonalne rozwiązanie dla pacjentów z zaawansowaną atrofią kości szczęk, szczególnie w sytuacjach, gdy klasyczne leczenie implantologiczne wymagałoby rozległych procedur regeneracyjnych.
Interesującym elementem badania jest również ilościowa analiza różnic pomiędzy planowaniem cyfrowym a rzeczywistym wynikiem chirurgicznym. Dane te mogą mieć znaczenie dla dalszego doskonalenia cyfrowych procedur implantologicznych oraz zwiększenia bezpieczeństwa zabiegów wykonywanych w pobliżu ważnych struktur anatomicznych.
Należy jednak podkreślić, że badanie nie porównywało tej metody z implantami śródkostnymi ani innymi technikami rehabilitacji, dlatego nie pozwala na wyciąganie wniosków dotyczących przewagi którejkolwiek z metod.
7. Zastosowania kliniczne
Wyniki badania mogą mieć znaczenie w następujących sytuacjach klinicznych:
- ciężka atrofia szczęki lub żuchwy;
- całkowite bezzębie z ograniczoną ilością kości;
- złożone rehabilitacje implantologiczne;
- pełnołukowe rekonstrukcje protetyczne z natychmiastowym obciążeniem;
- cyfrowe planowanie leczenia implantologicznego;
- wykorzystanie technologii CAD/CAM i druku 3D;
- przypadki, w których procedury augmentacji kości są trudne do przeprowadzenia lub obarczone zwiększonym ryzykiem.
Badanie wskazuje na potencjał implantów podokostnowych jako alternatywy terapeutycznej dla wybranych grup pacjentów, jednak nie stanowi podstawy do formułowania jednoznacznych zaleceń klinicznych.
8. Poziom dowodów naukowych, ograniczenia i przejrzystość
Badanie należy zakwalifikować jako retrospektywne badanie obserwacyjne, co oznacza niższy poziom dowodów naukowych w porównaniu z randomizowanymi badaniami kontrolowanymi.
Do najważniejszych ograniczeń należą:
- niewielka liczba pacjentów;
- brak grupy kontrolnej;
- okres obserwacji ograniczony do około dwóch lat;
- możliwość występowania błędów związanych z nakładaniem obrazów trójwymiarowych podczas analizy radiologicznej;
- retrospektywny charakter badania.
Autorzy deklarują, że badanie nie otrzymało zewnętrznego finansowania oraz że nie występują konflikty interesów związane z jego realizacją.
Uzyskane wyniki należy zatem traktować jako obiecujące obserwacje kliniczne wymagające dalszego potwierdzenia w badaniach prospektywnych obejmujących większe grupy pacjentów.
9. Kluczowe informacje
- Typ badania: Retrospektywne badanie obserwacyjne
- Poziom dowodów: Retrospektywne badanie kliniczne
- Badana populacja: Pacjenci z ciężką atrofią szczęki i/lub żuchwy
- Liczba pacjentów: 18
- Liczba implantów: 26 indywidualnie projektowanych implantów podokostnowych
- Czas obserwacji: Około 2 lata
- Główne kryterium oceny: Klasyfikacja SIO (Stability–Inflammation–Offset)
- Najważniejszy wynik: 100% przeżywalności implantów po dwóch latach
- Wskaźnik sukcesu według SIO: 73,1%
- Wynik protetyczny: Brak niepowodzeń protetycznych
- Wniosek naukowy: Klasyfikacja SIO umożliwia standaryzowaną ocenę sukcesu, przetrwania i niepowodzenia implantów podokostnowych.
- Główne ograniczenia: Mała próba badawcza, brak grupy kontrolnej oraz retrospektywny charakter badania.
10. Znaczenie naukowe
Badanie wnosi istotny wkład do rozwijającej się dziedziny implantów podokostnowych projektowanych cyfrowo i wykonywanych metodą druku 3D. Najważniejszym osiągnięciem autorów jest opracowanie ustrukturyzowanego systemu oceny wyników leczenia, dostosowanego do specyfiki tej grupy implantów.
Klasyfikacja SIO może przyczynić się do poprawy porównywalności przyszłych badań oraz zwiększenia spójności metodologicznej publikacji dotyczących implantów podokostnowych.
Dodatkowo praca dostarcza oryginalnych danych dotyczących dokładności cyfrowego planowania chirurgicznego poprzez pomiar odchyleń pomiędzy pozycją zaplanowaną a rzeczywiście uzyskaną po operacji.
Choć konieczne są dalsze badania prospektywne, publikacja stanowi ważny krok w kierunku standaryzacji oceny nowoczesnych rehabilitacji implantologicznych opartych na implantach podokostnowych.
11. Wniosek redakcyjny
Przedstawione badanie pokazuje, że indywidualnie projektowane tytanowe implanty podokostnowe wykonywane w technologii druku 3D mogą stanowić skuteczną opcję rehabilitacji pacjentów z zaawansowanym zanikiem kości szczęk. Szczególnie istotnym osiągnięciem pracy jest jednak wprowadzenie klasyfikacji SIO, która pozwala w bardziej precyzyjny sposób oceniać wyniki leczenia niż sama analiza przeżywalności implantów. Ze względu na ograniczoną liczebność próby i retrospektywny charakter badania wyniki należy interpretować ostrożnie, jednak stanowią one wartościową podstawę dla dalszych badań nad cyfrową implantologią i leczeniem skrajnej atrofii kostnej.
