NGHIÊN CỨU HỒI CỨU LÂM SÀNG VÀ X-QUANG VỀ PHỤC HÌNH CỐ ĐỊNH TOÀN HÀM TẢI LỰC TỨC THÌ ĐƯỢC NÂNG ĐỠ BỞI IMPLANT DƯỚI MÀNG XƯƠNG TITAN CÁ THỂ HÓA IN 3D Ở BỆNH NHÂN TIÊU XƯƠNG HÀM NGHIÊM TRỌNG: ĐỀ XUẤT BỘ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ THÀNH CÔNG IMPLANT

Ernesto Vatteroni, Paolo Toti, Ugo Covani, Roberto Crespi, Saverio Cosola, Giovanni-Battista Menchini-Fabris

Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40080050/ 

Nghiên cứu hồi cứu lâm sàng và X-quang về phục hình cố định toàn hàm tải lực tức thì được nâng đỡ bởi implant dưới màng xương titan cá thể hóa in 3D ở bệnh nhân tiêu xương hàm nghiêm trọng: Đề xuất bộ tiêu chí đánh giá thành công implant

1. Thông tin tài liệu khoa học

• Tên nghiên cứu: Nghiên cứu hồi cứu lâm sàng và X-quang về phục hình cố định toàn hàm tải lực tức thì được nâng đỡ bởi implant dưới màng xương titan cá thể hóa in 3D ở bệnh nhân tiêu xương hàm nghiêm trọng: Đề xuất bộ tiêu chí đánh giá thành công implant
• Tác giả: Ernesto Vatteroni, Paolo Toti, Ugo Covani, Roberto Crespi, Saverio Cosola, Giovanni-Battista Menchini-Fabris
• Tạp chí khoa học: The International Journal of Oral & Maxillofacial Implants
• Năm xuất bản: 2025
• DOI: 10.11607/jomi.11210

2. Bối cảnh khoa học

Điều trị phục hồi chức năng bằng implant cho những bệnh nhân bị tiêu xương hàm nghiêm trọng vẫn là một trong những thách thức lớn của cấy ghép nha khoa hiện đại. Khi thể tích xương còn lại không đủ để đặt implant nội xương thông thường, các thủ thuật ghép xương hoặc tăng thể tích xương thường được chỉ định, làm gia tăng độ phức tạp của điều trị cũng như thời gian phục hồi.

Sự phát triển của công nghệ nha khoa số đã tạo điều kiện cho sự trở lại của implant dưới màng xương (subperiosteal implant). Nhờ chẩn đoán hình ảnh ba chiều, lập kế hoạch điều trị kỹ thuật số, công nghệ CAD/CAM và in 3D, các implant hiện nay có thể được thiết kế riêng cho từng bệnh nhân, phù hợp với giải phẫu xương còn lại.

Tuy nhiên, một vấn đề còn tồn tại trong y văn là thiếu các tiêu chí chuẩn hóa để đánh giá thành công hay thất bại của loại implant này. Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá kết quả lâm sàng, hình ảnh học và đồng thời đề xuất một hệ thống phân loại giúp chuẩn hóa việc báo cáo kết quả điều trị.

3. Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá kết quả lâm sàng và X-quang của các phục hình cố định toàn hàm tải lực tức thì được nâng đỡ bởi implant dưới màng xương titan cá thể hóa sản xuất bằng công nghệ in 3D.

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu còn xây dựng hệ thống phân loại SIO (Stability–Inflammation–Offset) nhằm xác định rõ các trạng thái thành công, tồn tại chức năng và thất bại của implant dưới màng xương.

4. Phương pháp nghiên cứu

Đây là một nghiên cứu hồi cứu quan sát lâm sàng.

Nghiên cứu bao gồm 18 bệnh nhân được điều trị từ năm 2018 đến năm 2021 bằng implant dưới màng xương thiết kế riêng dựa trên dữ liệu chụp cắt lớp vi tính và được chế tạo bằng quy trình CAD/CAM.

Tổng cộng có 26 implant dưới màng xương được đặt, gồm 11 implant ở hàm trên và 15 implant ở hàm dưới. Thời gian theo dõi trung bình khoảng 2 năm.

Các tiêu chí được đánh giá gồm:

• Độ ổn định của implant;
• Tình trạng mô mềm quanh implant;
• Các biến chứng phẫu thuật;
• Kết quả phục hình;
• Mức độ chính xác giữa kế hoạch điều trị kỹ thuật số và vị trí implant thực tế sau phẫu thuật.

Phân tích hình ảnh học được thực hiện trên 189 vít và ống dẫn cố định xương, nhằm xác định độ lệch giữa vị trí dự kiến và vị trí thực tế sau phẫu thuật.

5. Kết quả chính

Trong toàn bộ thời gian theo dõi, không có implant nào bị mất, tương ứng với tỷ lệ sống còn tích lũy của implant đạt 100% sau 2 năm.

Xét theo tiêu chí ổn định, bốn implant đặt ở hàm dưới xuất hiện tình trạng vi di động tạm thời. Một số trường hợp cần thay thế vít cố định bằng vít có đường kính lớn hơn hoặc điều chỉnh các thành phần neo giữ. Theo hệ thống SIO, các trường hợp này được xếp vào nhóm “tồn tại chức năng” thay vì thất bại.

Về mô mềm quanh implant, hai bệnh nhân xuất hiện tụt lợi hoặc hở mô mềm quanh implant nhưng không cần tháo bỏ implant và không có dấu hiệu nhiễm trùng kéo dài.

Phân tích X-quang ba chiều cho thấy độ lệch trung bình tổng thể giữa vị trí thiết kế và vị trí thực tế là 1,66 ± 0,99 mm. Độ lệch theo chiều ngang lớn hơn đáng kể so với độ lệch theo chiều dọc.

Chỉ có một bệnh nhân vượt quá ngưỡng cho phép của tiêu chí “Offset”. Do đó, tỷ lệ thành công tích lũy theo phân loại SIO đạt 73,1% sau hai năm theo dõi.

Không ghi nhận bất kỳ biến chứng cơ học hay thất bại chức năng nào của phục hình, tương ứng với tỷ lệ thành công phục hình 100%.

6. Phân tích lâm sàng

Điểm nổi bật nhất của nghiên cứu không chỉ nằm ở kết quả lâm sàng mà còn ở việc xây dựng một hệ thống đánh giá dành riêng cho implant dưới màng xương. Trong nhiều nghiên cứu trước đây, tỷ lệ sống còn thường được sử dụng như chỉ số chính, mặc dù một implant vẫn có thể tồn tại nhưng chưa chắc đã đáp ứng đầy đủ các tiêu chí thành công lâm sàng.

Hệ thống SIO được đề xuất giúp đánh giá kết quả điều trị toàn diện hơn thông qua ba yếu tố: độ ổn định cơ học, tình trạng mô mềm quanh implant và mức độ chính xác của vị trí implant so với kế hoạch kỹ thuật số ban đầu.

Kết quả nghiên cứu cho thấy implant dưới màng xương cá thể hóa có khả năng duy trì chức năng phục hồi ở những bệnh nhân tiêu xương hàm nghiêm trọng trong thời gian theo dõi trung hạn. Điều này đặc biệt đáng chú ý đối với các trường hợp mà việc ghép xương hoặc tái tạo xương gặp nhiều khó khăn.

Ngoài ra, việc định lượng sai số giữa kế hoạch và kết quả thực tế cung cấp thông tin quan trọng về độ chính xác của quy trình kỹ thuật số trong implant nha khoa. Những dữ liệu này có thể hỗ trợ cải thiện khả năng dự đoán và an toàn trong các ca phẫu thuật phức tạp.

Tuy nhiên, nghiên cứu không so sánh trực tiếp với implant nội xương truyền thống hoặc các phương pháp điều trị khác. Vì vậy, các kết quả không nên được diễn giải như bằng chứng về tính ưu việt của kỹ thuật này.

7. Ứng dụng lâm sàng

Kết quả nghiên cứu có thể hữu ích trong các tình huống:

• Tiêu xương hàm trên hoặc hàm dưới nghiêm trọng;
• Bệnh nhân mất răng toàn bộ với thể tích xương hạn chế;
• Các trường hợp phục hồi implant phức tạp;
• Phục hình cố định toàn hàm tải lực tức thì;
• Lập kế hoạch cấy ghép kỹ thuật số dựa trên CT hoặc CBCT;
• Ứng dụng CAD/CAM và công nghệ in 3D trong implant nha khoa;
• Các trường hợp khó thực hiện ghép xương hoặc tăng thể tích xương.

Nghiên cứu cho thấy implant dưới màng xương cá thể hóa có thể là một lựa chọn điều trị tiềm năng cho các bệnh nhân được lựa chọn phù hợp, mặc dù cần thêm dữ liệu dài hạn để khẳng định hiệu quả của phương pháp này.

8. Mức độ bằng chứng, hạn chế và tính minh bạch

Đây là nghiên cứu lâm sàng hồi cứu, có mức độ bằng chứng thấp hơn so với các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng.

Các hạn chế chính của nghiên cứu bao gồm:

• Cỡ mẫu nhỏ với 18 bệnh nhân;
• Không có nhóm đối chứng;
• Thời gian theo dõi khoảng 2 năm;
• Khả năng xuất hiện sai số trong quá trình chồng ghép dữ liệu hình ảnh ba chiều;
• Thiết kế nghiên cứu hồi cứu.

Các tác giả cho biết nghiên cứu không nhận tài trợ từ bên ngoài và không có xung đột lợi ích được khai báo.

Do đó, các kết quả cần được xem là dữ liệu ban đầu đầy hứa hẹn và cần được xác nhận thêm bằng các nghiên cứu tiền cứu với số lượng bệnh nhân lớn hơn.

9. Những điểm chính của nghiên cứu

• Loại nghiên cứu: Nghiên cứu quan sát hồi cứu
• Mức độ bằng chứng: Nghiên cứu lâm sàng hồi cứu
• Đối tượng nghiên cứu: Bệnh nhân tiêu xương hàm nghiêm trọng
• Số lượng bệnh nhân: 18
• Số lượng implant: 26 implant dưới màng xương cá thể hóa
• Thời gian theo dõi: Khoảng 2 năm
• Tiêu chí đánh giá chính: Phân loại SIO (Stability–Inflammation–Offset)
• Kết quả nổi bật: Tỷ lệ sống còn của implant đạt 100% sau 2 năm
• Tỷ lệ thành công theo SIO: 73,1%
• Kết quả phục hình: Không ghi nhận thất bại phục hình
• Kết luận khoa học: Hệ thống SIO cung cấp tiêu chí chuẩn hóa để đánh giá thành công, tồn tại chức năng và thất bại của implant dưới màng xương.
• Hạn chế chính: Cỡ mẫu nhỏ, thiếu nhóm đối chứng và thiết kế hồi cứu.

10. Tác động khoa học

Nghiên cứu này đóng góp đáng kể cho lĩnh vực implant dưới màng xương cá thể hóa được thiết kế và sản xuất bằng công nghệ số. Giá trị nổi bật nhất không chỉ nằm ở kết quả lâm sàng mà còn ở việc xây dựng một khung đánh giá chuẩn hóa dành riêng cho loại implant này.

Phân loại SIO có thể giúp cải thiện tính nhất quán trong báo cáo kết quả điều trị và tạo điều kiện thuận lợi cho việc so sánh giữa các nghiên cứu trong tương lai. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh implant dưới màng xương đang nhận được sự quan tâm trở lại nhờ sự phát triển của công nghệ CAD/CAM và in 3D.

Bên cạnh đó, nghiên cứu còn cung cấp dữ liệu định lượng về sai số không gian giữa kế hoạch điều trị kỹ thuật số và kết quả phẫu thuật thực tế, góp phần nâng cao hiểu biết về độ chính xác của các quy trình kỹ thuật số trong implant nha khoa hiện đại.

Mặc dù cần thêm các nghiên cứu tiền cứu quy mô lớn hơn, công trình này vẫn là một bước tiến quan trọng hướng tới việc chuẩn hóa đánh giá kết quả điều trị bằng implant dưới màng xương.

11. Kết luận biên tập

Nghiên cứu cho thấy implant dưới màng xương titan cá thể hóa được sản xuất bằng công nghệ in 3D có thể là một giải pháp phục hồi tiềm năng cho những bệnh nhân bị tiêu xương hàm nghiêm trọng. Tỷ lệ sống còn của implant rất cao trong thời gian theo dõi hai năm, tuy nhiên đóng góp quan trọng nhất của nghiên cứu là việc đề xuất hệ thống phân loại SIO nhằm phân biệt rõ giữa thành công, tồn tại chức năng và thất bại của implant. Do số lượng bệnh nhân còn hạn chế và thiết kế hồi cứu, các kết quả cần được diễn giải một cách thận trọng, nhưng đây là nền tảng giá trị cho các nghiên cứu tương lai trong lĩnh vực implant nha khoa kỹ thuật số và phục hồi các trường hợp tiêu xương phức tạp.