Addytywnie wytwarzane podokostnowe implanty tytanowe: długoterminowa retrospektywna ocena kliniczna 10 pacjentów z ciężkim zanikiem żuchwy

Jan Łoginoff, Agata Majos, Marcin Elgalal

Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41109674/

Addytywnie wytwarzane podokostnowe implanty tytanowe: długoterminowa retrospektywna ocena kliniczna 10 pacjentów z ciężkim zanikiem żuchwy

1. Dane bibliograficzne

• Tytuł badania: Additively Manufactured Titanium Subperiosteal Implants: A Long-Term Retrospective Clinical Evaluation of 10 Patients with Severe Mandibular Atrophy
• Autorzy: Jan Łoginoff, Agata Majos, Marcin Elgalal
• Czasopismo naukowe: Journal of Oral and Maxillofacial Surgery, Medicine, and Pathology
• Rok publikacji: 2025
• DOI: 10.1016/j.jormas.2025.102621

2. Tło naukowe

Zaawansowany zanik żuchwy pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej implantologii stomatologicznej oraz chirurgii jamy ustnej. W przypadkach znacznego ubytku kości zastosowanie klasycznych implantów śródkostnych często nie jest możliwe bez przeprowadzenia rozległych procedur augmentacji kostnej. W związku z tym coraz większą uwagę poświęca się alternatywnym metodom rehabilitacji implantologicznej.

Dynamiczny rozwój obrazowania trójwymiarowego, cyfrowego projektowania CAD/CAM oraz technologii addytywnego wytwarzania stopów tytanu przyczynił się do ponownego zainteresowania indywidualnie projektowanymi implantami podokostnowymi. Rozwiązanie to umożliwia dopasowanie implantu do anatomii konkretnego pacjenta, co może rozszerzyć możliwości leczenia osób z ciężkim zanikiem kości. Przedstawione badanie dostarcza długoterminowych danych klinicznych dotyczących funkcjonowania spersonalizowanych implantów podokostnowych wykonanych metodą Direct Metal Laser Sintering (DMLS), oceniając ich przeżywalność, stabilność oraz występowanie powikłań biologicznych.

3. Cel badania

Celem autorów była ocena długoterminowych wyników klinicznych i radiologicznych indywidualnie projektowanych podokostnowych implantów tytanowych wykonanych metodą DMLS u pacjentów z ciężkim zanikiem żuchwy. Analizowano przede wszystkim przeżywalność implantów, występowanie powikłań pooperacyjnych oraz stabilność tkanki kostnej w okresie obserwacji.

4. Metodologia

Badanie miało charakter retrospektywnego badania klinicznego i objęło 10 pacjentów z zanikiem żuchwy zakwalifikowanym do klas IV–VI według Cawooda i Howella. Implanty zostały zaprojektowane indywidualnie na podstawie badań tomografii komputerowej (CT), a następnie wykonane ze stopu tytanu przy użyciu technologii Direct Metal Laser Sintering (DMLS).

Po zabiegu prowadzono ocenę kliniczną oraz radiologiczną, analizując przeżywalność implantów, występowanie powikłań oraz stabilność kości. Maksymalny okres obserwacji wynosił do 12 lat. Dostępny abstrakt nie zawiera dodatkowych informacji dotyczących protokołów chirurgicznych, postępowania protetycznego ani szczegółowych metod oceny radiologicznej.

5. Najważniejsze wyniki

Po zakończeniu okresu obserwacji 7 z 10 implantów pozostawało funkcjonalnych i klinicznie stabilnych, co odpowiada wskaźnikowi przeżywalności implantów wynoszącemu 70%.

U wszystkich pacjentów we wczesnym okresie pooperacyjnym wystąpiły obrzęk oraz dolegliwości bólowe. Według autorów objawy te skutecznie leczono zachowawczo i nie wpłynęły one negatywnie na funkcjonowanie implantów.

U trzech pacjentów rozwinęły się późne powikłania, które ostatecznie doprowadziły do usunięcia implantów. Do zgłaszanych przyczyn należały resorpcja kości oraz tworzenie się tkanki ziarninowej. Pomimo tych przypadków większość implantów zachowała stabilność kliniczną podczas wieloletniej obserwacji, co wskazuje na możliwość długotrwałego funkcjonowania indywidualnie projektowanych implantów podokostnowych u odpowiednio dobranych pacjentów.

6. Analiza kliniczna

Badanie wnosi istotne informacje dotyczące leczenia pacjentów z zaawansowanym zanikiem żuchwy, u których zastosowanie klasycznych implantów śródkostnych nie jest możliwe. Szczególną wartością pracy jest przedstawienie wyników leczenia opartego na w pełni cyfrowym procesie obejmującym tomografię komputerową, projektowanie CAD/CAM oraz addytywne wytwarzanie implantów tytanowych.

Uzyskane wyniki wskazują, że u większości pacjentów możliwe było utrzymanie prawidłowej funkcji implantów przez bardzo długi okres obserwacji. Jednocześnie występowanie późnych powikłań biologicznych pokazuje, że nawet precyzyjnie dopasowane implanty podokostnowe nie eliminują ryzyka niepowodzeń odległych. Resorpcja kości oraz rozwój tkanki ziarninowej mogą wpływać na trwałość leczenia i wymagać usunięcia implantu.

Ze względu na retrospektywny charakter badania oraz niewielką liczbę uczestników uzyskanych wyników nie należy bezpośrednio uogólniać na całą populację pacjentów z ciężkim zanikiem żuchwy. Brak grupy kontrolnej uniemożliwia również porównanie skuteczności tej metody z innymi technikami rekonstrukcyjnymi lub implantologicznymi. Mimo to badanie stanowi cenny wkład w rozwój wiedzy dotyczącej zastosowania spersonalizowanych implantów podokostnowych wykonywanych w technologii addytywnej.

7. Zastosowanie kliniczne

Wyniki badania mogą mieć szczególne znaczenie u pacjentów z ciężkim zanikiem żuchwy (klasy IV–VI według Cawooda i Howella), u których zastosowanie standardowych implantów śródkostnych jest przeciwwskazane.

Praca pokazuje potencjał wykorzystania cyfrowego planowania leczenia z zastosowaniem tomografii komputerowej, projektowania CAD/CAM oraz technologii addytywnej do wykonywania indywidualnych implantów podokostnowych. Takie rozwiązanie może stanowić alternatywę w złożonych przypadkach rehabilitacji implantologicznej, pod warunkiem prowadzenia długoterminowej kontroli klinicznej i radiologicznej. W dostępnych danych nie przedstawiono porównania z procedurami augmentacji kości ani innymi metodami rekonstrukcji.

8. Poziom dowodów naukowych, ograniczenia i przejrzystość

Publikacja jest retrospektywnym badaniem klinicznym, co odpowiada umiarkowanemu do niskiego poziomowi dowodów naukowych w porównaniu z prospektywnymi badaniami kontrolowanymi.

Najważniejsze ograniczenia metodologiczne obejmują małą liczbę pacjentów (10), retrospektywny charakter badania oraz brak grupy kontrolnej. Czynniki te ograniczają możliwość uogólnienia wyników oraz uniemożliwiają bezpośrednie porównanie z innymi metodami leczenia.

Dostępny abstrakt nie zawiera informacji dotyczących finansowania badania, szczegółowych analiz statystycznych ani ewentualnych konfliktów interesów autorów. Na podstawie udostępnionych danych nie można więc odnieść się do tych kwestii.

9. Kluczowe informacje

• Rodzaj badania: Retrospektywne badanie kliniczne.
• Poziom dowodów: Umiarkowany do niskiego.
• Badana populacja: 10 pacjentów z zanikiem żuchwy klasy IV–VI według Cawooda i Howella.
• Liczba implantów: 10 indywidualnie wykonanych podokostnowych implantów tytanowych.
• Maksymalny okres obserwacji: Do 12 lat.
• Główny oceniany parametr: Przeżywalność implantów, stabilność kliniczna, powikłania biologiczne oraz stabilność kości.
• Najważniejszy wynik: 70% przeżywalności implantów, przy czym siedem implantów pozostało funkcjonalnych do końca obserwacji.
• Wniosek naukowy: Indywidualnie projektowane podokostnowe implanty tytanowe wykonywane metodą DMLS mogą stanowić obiecującą opcję leczenia u pacjentów z ciężkim zanikiem żuchwy, gdy zastosowanie implantów śródkostnych jest niemożliwe.
• Ograniczenia: Mała liczebność próby, retrospektywny charakter badania, brak grupy kontrolnej oraz brak porównania z innymi metodami leczenia.

10. Znaczenie naukowe

Badanie wnosi istotny wkład do rozwijającej się literatury dotyczącej zastosowania addytywnie wytwarzanych, spersonalizowanych implantów podokostnowych. Pomimo szybkiego rozwoju technologii cyfrowych oraz produkcji implantów na zamówienie, liczba badań prezentujących wyniki wieloletnich obserwacji pozostaje nadal ograniczona.

Przedstawione dane z okresem obserwacji sięgającym dwunastu lat dostarczają cennych informacji na temat trwałości klinicznej tej metody leczenia u pacjentów z ciężkim zanikiem żuchwy. Wyniki nie pozwalają stwierdzić przewagi tej technologii nad innymi metodami rehabilitacji implantologicznej, jednak potwierdzają jej wykonalność kliniczną u odpowiednio kwalifikowanych pacjentów.

Badanie wskazuje również na potrzebę przeprowadzenia większych, prospektywnych badań porównawczych, które umożliwią dokładniejsze określenie wskazań klinicznych, czynników prognostycznych oraz miejsca indywidualnych implantów podokostnowych we współczesnej implantologii cyfrowej.

11. Wnioski redakcyjne

To retrospektywne badanie dostarcza zachęcających danych dotyczących długoterminowego funkcjonowania addytywnie wytwarzanych, indywidualnie projektowanych podokostnowych implantów tytanowych u pacjentów z ciężkim zanikiem żuchwy. Chociaż u części pacjentów wystąpiły późne powikłania biologiczne wymagające usunięcia implantów, większość z nich zachowała funkcjonalność przez wiele lat. Ze względu na niewielką liczebność badanej grupy oraz obserwacyjny charakter pracy wyniki należy interpretować ostrożnie. Mimo to publikacja stanowi wartościowy wkład w rozwój wiedzy na temat cyfrowo projektowanych implantów podokostnowych jako potencjalnej opcji leczenia w najbardziej wymagających przypadkach implantologicznych.