Rozwiązania bez przeszczepu kostnego w rehabilitacji zanikowej szczęki: implanty jarzmowe versus implanty podokostnowe — przegląd systematyczny

V. S. Sudhir, Rajendra B. Prasad, Niranjani Krothapalli, Perukasrujan Kumar

Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40511161/

Rozwiązania bez przeszczepu kostnego w rehabilitacji zanikowej szczęki: implanty jarzmowe versus implanty podokostnowe — przegląd systematyczny

1. Referencja naukowa

• Tytuł badania: Graftless Solutions for Rehabilitation of Atrophied Maxilla – Zygomatic Versus Subperiosteal Implants – A Systematic Review
• Autorzy: M. V. S. Sudhir, Rajendra B. Prasad, Niranjani Krothapalli, Perukasrujan Kumar
• Czasopismo naukowe: Journal of Pharmacy and Bioallied Sciences
• Rok publikacji: 2025
• DOI: 10.4103/jpbs.jpbs_1802_24
• Rodzaj publikacji: Przegląd systematyczny

2. Kontekst naukowy

Rehabilitacja implantoprotetyczna szczęki z zaawansowanym zanikiem kości stanowi jedno z najtrudniejszych zagadnień współczesnej implantologii stomatologicznej i chirurgii jamy ustnej. Znaczna utrata objętości kości wyrostka zębodołowego może ograniczać możliwość zastosowania klasycznych implantów śródkostnych oraz utrudniać leczenie oparte na procedurach augmentacji kości.

W takich sytuacjach coraz większe zainteresowanie wzbudzają rozwiązania niewymagające przeszczepów kostnych. Do tej grupy należą przede wszystkim implanty jarzmowe oraz nowoczesne implanty podokostnowe projektowane indywidualnie dla pacjenta.

Implanty jarzmowe wykorzystują kość jarzmową jako alternatywną strefę zakotwiczenia w przypadku niewystarczających warunków kostnych szczęki. Implanty podokostnowe natomiast zyskały nowe możliwości dzięki rozwojowi technologii cyfrowych, obejmujących planowanie komputerowe, projektowanie CAD/CAM oraz indywidualną produkcję struktur implantologicznych.

Przedstawiony przegląd systematyczny analizuje obie strategie pod kątem wyników klinicznych, powikłań oraz satysfakcji pacjentów w leczeniu ciężkiej atrofii szczęki.

3. Cel badania

Głównym celem badania było porównanie wyników klinicznych uzyskiwanych przy zastosowaniu implantów jarzmowych oraz implantów podokostnowych u pacjentów z ciężkim zanikiem szczęki.

Autorzy oceniali przede wszystkim przeżywalność implantów, występowanie powikłań oraz wyniki dotyczące satysfakcji pacjentów, aby określić aktualną pozycję obu metod w rehabilitacji implantoprotetycznej bez konieczności stosowania przeszczepów kostnych.

4. Metodologia

Badanie zostało przeprowadzone jako przegląd systematyczny zgodnie z wytycznymi PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses).

Wyszukiwanie literatury wykonano w kilku bazach danych: PubMed, Scopus, Web of Science oraz Cochrane Library. Uwzględniono publikacje dotyczące implantów jarzmowych lub podokostnowych stosowanych u pacjentów z ciężką atrofią szczęki.

Analizowane publikacje obejmowały różne typy badań, w tym przeglądy systematyczne, randomizowane badania kliniczne, badania kohortowe oraz opisy przypadków.

Łącznie oceniono osiem badań. Analizowana populacja obejmowała 623 pacjentów leczonych implantami jarzmowymi oraz 257 pacjentów leczonych implantami podokostnowymi. Okres obserwacji różnił się pomiędzy badaniami i wynosił od 12 miesięcy do ponad 6 lat.

Główne oceniane parametry obejmowały przeżywalność implantów, powikłania biologiczne i chirurgiczne, satysfakcję pacjentów oraz wpływ technologii cyfrowych, takich jak CAD/CAM i produkcja addytywna.

5. Najważniejsze wyniki

Analiza dostępnych danych wykazała korzystne wyniki kliniczne zarówno dla implantów jarzmowych, jak i podokostnowych.

W przypadku implantów jarzmowych odnotowano wskaźnik przeżywalności na poziomie 96,1%. W protokołach obejmujących natychmiastowe obciążenie implantów raportowana przeżywalność wynosiła 98,1%. Wśród najczęściej opisywanych problemów wskazano powikłania związane z zatoką szczękową, w tym zapalenie zatoki, którego częstość określono na 14,2%.

Implanty podokostnowe wykazały krótkoterminową przeżywalność na poziomie 97,8%. Autorzy zwrócili uwagę, że technologie CAD/CAM mogą poprawiać dopasowanie anatomiczne konstrukcji oraz ograniczać trudności związane z procedurą chirurgiczną.

Jednocześnie w przypadku implantów podokostnowych częściej opisywano problemy dotyczące tkanek miękkich. W analizowanych danych częstość dehiscencji tkanek miękkich wynosiła 25,6%.

Obie metody wykazały pozytywne wyniki w rehabilitacji ciężko zanikowej szczęki, jednak implanty jarzmowe posiadają obecnie bardziej rozbudowaną dokumentację kliniczną dotyczącą obserwacji długoterminowych.

6. Analiza kliniczna

Przedstawiony przegląd systematyczny ukazuje dwa odmienne podejścia terapeutyczne do tego samego problemu klinicznego: odbudowy funkcji i estetyki u pacjentów z zaawansowanym zanikiem szczęki.

Implanty jarzmowe stanowią metodę o większym doświadczeniu klinicznym i lepiej udokumentowanych wynikach długoterminowych. Wykorzystanie kości jarzmowej jako miejsca zakotwiczenia pozwala ominąć ograniczenia wynikające z niedostatecznej ilości kości wyrostka zębodołowego.

Jednocześnie technika ta wymaga precyzyjnego planowania chirurgicznego ze względu na złożoną anatomię okolicy szczękowo-jarzmowej oraz możliwość wystąpienia powikłań zatokowych. Odpowiednia diagnostyka obrazowa i doświadczenie operatora pozostają istotnymi elementami procedury.

Implanty podokostnowe reprezentują natomiast kierunek rozwoju związany z cyfryzacją implantologii. Dzięki indywidualnemu projektowaniu z wykorzystaniem technologii CAD/CAM możliwe jest dostosowanie konstrukcji do specyficznych warunków anatomicznych pacjenta.

Należy jednak podkreślić, że obecny poziom dowodów dotyczących implantów podokostnowych jest bardziej ograniczony, szczególnie w zakresie wyników odległych.

Badanie nie wskazuje jednoznacznie, że jedna technika jest nadrzędna wobec drugiej. Wyniki sugerują raczej konieczność indywidualnego wyboru metody w zależności od anatomii pacjenta, doświadczenia klinicznego oraz celów rehabilitacji protetycznej.

7. Zastosowania kliniczne

Wyniki tej pracy są szczególnie istotne dla pacjentów z ciężką atrofią szczęki, u których klasyczne leczenie implantologiczne lub procedury wymagające augmentacji kości mogą być ograniczone.

Implanty jarzmowe mogą być wykorzystywane w zaawansowanych protokołach rehabilitacji implantoprotetycznej wymagających alternatywnego zakotwiczenia poza obszarem szczęki zębodołowej.

Implanty podokostnowe mogą stanowić indywidualizowaną opcję terapeutyczną w przypadkach trudnych warunków anatomicznych, szczególnie przy wykorzystaniu cyfrowego planowania, technologii CAD/CAM oraz metod produkcji addytywnej.

Obie strategie wpisują się w rozwój nowoczesnej implantologii ukierunkowanej na rozwiązania personalizowane, jednak ich zastosowanie wymaga odpowiedniej kwalifikacji pacjentów.

8. Poziom dowodów, ograniczenia i transparentność

Publikacja jest przeglądem systematycznym, co oznacza wyższy poziom dowodów w porównaniu z pojedynczymi opisami przypadków lub badaniami obserwacyjnymi. Jednak wiarygodność wniosków zależy od jakości metodologicznej oraz jednorodności analizowanych badań.

Autorzy wskazują jako ograniczenie heterogeniczność projektów badań oraz różnice w stosowanych kryteriach oceny, które utrudniają bezpośrednie porównanie implantów jarzmowych i podokostnowych.

Podkreślono również ograniczoną dostępność danych długoterminowych dotyczących implantów podokostnowych.

Badanie zostało sfinansowane przez Continuum Oral Health Inc., Framingham, Massachusetts, Stany Zjednoczone. Autorzy zadeklarowali brak konfliktu interesów.

9. Najważniejsze punkty badania

• Typ badania: Przegląd systematyczny zgodny z wytycznymi PRISMA
• Poziom dowodów: Przegląd systematyczny
• Liczba analizowanych badań: 8 badań
• Analizowana populacja: 623 pacjentów z implantami jarzmowymi oraz 257 pacjentów z implantami podokostnowymi
• Czas obserwacji: Od 12 miesięcy do ponad 6 lat zależnie od badania
• Główne oceniane parametry: Przeżywalność implantów, powikłania i satysfakcja pacjentów
• Najważniejszy wynik: Obie metody wykazują korzystne wyniki w rehabilitacji ciężkiej atrofii szczęki
• Wniosek naukowy: Implanty jarzmowe posiadają obecnie silniejsze potwierdzenie kliniczne w obserwacji długoterminowej, natomiast implanty podokostnowe stanowią obiecującą metodę personalizowaną
• Główne ograniczenia: Heterogeniczność badań oraz ograniczone dane długoterminowe dla implantów podokostnowych

10. Znaczenie naukowe

Przegląd ten dostarcza porównania dwóch strategii leczenia bez przeszczepu kostnego stosowanych w zaawansowanej implantologii u pacjentów z ciężkim zanikiem szczęki.

Najważniejszym wkładem publikacji jest zestawienie dobrze ugruntowanej metody, jaką są implanty jarzmowe, z nowszym podejściem wykorzystującym indywidualnie projektowane implanty podokostnowe.

Badanie odzwierciedla aktualny kierunek rozwoju implantologii, w którym planowanie cyfrowe, projektowanie komputerowe i technologie produkcji personalizowanej zwiększają możliwości leczenia pacjentów z trudnymi warunkami anatomicznymi.

Jednocześnie autorzy wskazują, że rozwój technologiczny wymaga dalszego potwierdzenia w badaniach klinicznych z dłuższym okresem obserwacji, szczególnie w odniesieniu do implantów podokostnowych.

Publikacja stanowi więc wartościowe narzędzie wspierające decyzje kliniczne, ale nie ustanawia jednoznacznej przewagi jednej techniki nad drugą.

11. Wnioski redakcyjne

Rehabilitacja ciężko zanikowej szczęki pozostaje istotnym wyzwaniem w implantologii stomatologicznej i chirurgii jamy ustnej. Niniejszy przegląd systematyczny wskazuje, że implanty jarzmowe posiadają obecnie większe doświadczenie kliniczne i silniejsze potwierdzenie długoterminowe, natomiast indywidualizowane implanty podokostnowe stanowią rozwijającą się alternatywę wspieraną przez technologie cyfrowe.

Obie metody mogą znaleźć zastosowanie u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów, jednak wybór leczenia powinien opierać się na indywidualnej ocenie warunków anatomicznych, możliwości chirurgicznych oraz celów rehabilitacji implantoprotetycznej.