Beoordeling van de betrouwbaarheid en de educatieve kwaliteit van YouTube™- en TikTok™-video’s over patiëntspecifieke subperiostale implantaten: een methodologische cross-sectionele analyse

Göksel Tımarcıoğlu, Erdal Cem Kargu, Hülya Çerçi Akçay, Başak Tımarcıoğlu

Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41947131/

Beoordeling van de betrouwbaarheid en de educatieve kwaliteit van YouTube™- en TikTok™-video’s over patiëntspecifieke subperiostale implantaten: een methodologische cross-sectionele analyse

1. Wetenschappelijke referentie

• Titel van de studie: Evaluating the Reliability and Educational Quality of YouTube™ and TikTok™ Videos on Custom Subperiosteal Implants: A Cross-Sectional Methodological Analysis
  
• Auteurs: Göksel Tımarcıoğlu, Erdal Cem Kargu, Hülya Çerçi Akçay, Başak Tımarcıoğlu
• Wetenschappelijk tijdschrift: BMC Oral Health
• Publicatiejaar: 2026
• DOI: 10.1186/s12903-026-08290-x

2. Wetenschappelijke achtergrond

Online videoplatforms zijn uitgegroeid tot een belangrijke bron van gezondheidsinformatie voor patiënten en het brede publiek. Ook binnen de orale implantologie zoeken steeds meer mensen informatie via sociale media voordat zij een tandarts of kaakchirurg raadplegen. Deze ontwikkeling vergroot de toegankelijkheid van medische informatie, maar roept tegelijkertijd vragen op over de wetenschappelijke betrouwbaarheid, de transparantie en de educatieve waarde van de beschikbare inhoud.

Patiëntspecifieke subperiostale implantaten vormen een behandelingsoptie voor patiënten met ernstige alveolaire botatrofie, bij wie conventionele endossale implantaten niet altijd toepasbaar zijn. De behandeling is gebaseerd op digitale planning en CAD/CAM-technologie en vereist een goed begrip van de indicaties, de chirurgische procedure, de verwachte voordelen en de beperkingen van deze techniek.

Hoewel YouTube™ en TikTok™ een groeiend aantal video’s over implantologie bevatten, is er nog weinig onderzoek verricht naar de kwaliteit van de informatie over patiëntspecifieke subperiostale implantaten. Deze studie wil deze kennislacune opvullen door de educatieve waarde en wetenschappelijke betrouwbaarheid van de beschikbare video’s systematisch te beoordelen.

3. Doel van de studie

Het primaire doel van deze studie was het systematisch beoordelen van de wetenschappelijke betrouwbaarheid, de educatieve kwaliteit en de transparantie van video’s over patiëntspecifieke subperiostale implantaten die beschikbaar zijn op YouTube™ en TikTok™.

De onderzoekers onderzochten niet de klinische effectiviteit van de implantaattechniek zelf, maar wilden vaststellen in hoeverre de vrij toegankelijke videomaterialen betrouwbare en bruikbare informatie bieden aan patiënten. Hiervoor maakten zij gebruik van internationaal gevalideerde beoordelingsinstrumenten die de kwaliteit, transparantie en educatieve waarde van gezondheidsinformatie kunnen meten.

4. Methodologie

Deze publicatie betreft een observationele cross-sectionele methodologische studie, gebaseerd op de analyse van openbaar toegankelijke video’s op internet.

De zoekactie werd uitgevoerd op 28 oktober 2025 op YouTube™ en TikTok™ met Engelstalige en Turkstalige zoektermen die betrekking hadden op patiëntspecifieke subperiostale implantaten. Aanvankelijk werden ongeveer 2.326 video’s gevonden. Overeenkomstig de gebruikelijke methodologie voor onderzoek naar sociale media werden uitsluitend de eerste 140 algoritmisch gerangschikte video’s beoordeeld. Na toepassing van vooraf vastgestelde inclusie- en exclusiecriteria bleven 38 video’s over voor de definitieve analyse, waarvan 23 afkomstig waren van YouTube™ en 15 van TikTok™.

Elke video werd onafhankelijk beoordeeld door twee vooraf gekalibreerde beoordelaars. De wetenschappelijke en educatieve kwaliteit werd geëvalueerd met behulp van vier internationaal gevalideerde instrumenten:

• Global Quality Scale (GQS)
• DISCERN
• JAMA Benchmark Criteria
• Video Information and Quality Index (VIQI)

Daarnaast ontwikkelden de auteurs een aanvullende beoordelingslijst met zeven inhoudelijke domeinen die specifiek betrekking hadden op subperiostale implantaten, waaronder definitie, indicaties, chirurgische stappen, voor- en nadelen, vergelijking met andere behandelmethoden, nazorg en patiëntinformatie. De auteurs geven expliciet aan dat deze aanvullende beoordelingslijst niet formeel werd gevalideerd en uitsluitend werd gebruikt voor beschrijvende analyses. De statistische verwerking omvatte onder meer Spearman-correlaties, Kruskal-Wallis-toetsen en hiërarchische clusteranalyse.

5. Belangrijkste resultaten

De analyse liet zien dat de algemene educatieve kwaliteit van de onderzochte video’s matig was, hoewel aanzienlijke verschillen tussen individuele video’s werden vastgesteld. De gemiddelde scores bedroegen 2,66 ± 1,43 voor de Global Quality Scale, 32,71 ± 21,66 voor DISCERN, 1,70 ± 0,54 voor de JAMA Benchmark Criteria en 10,83 ± 4,90 voor de Video Information and Quality Index. Deze resultaten tonen aan dat sommige video’s waardevolle en goed gestructureerde informatie bieden, terwijl veel andere video’s belangrijke aspecten van de behandeling slechts gedeeltelijk behandelen.

Er werd een sterke positieve correlatie gevonden tussen de verschillende gevalideerde beoordelingsinstrumenten, wat wijst op een hoge onderlinge overeenstemming bij het beoordelen van de kwaliteit van de video’s. Daarentegen bleek de populariteit van video’s geen betrouwbare maat te zijn voor hun wetenschappelijke kwaliteit. Video’s met de meeste weergaven en ‘likes’ behaalden juist lagere JAMA-scores, wat aangeeft dat een groot bereik op sociale media niet noodzakelijk samengaat met een hogere transparantie of betrouwbaarheid van de verstrekte informatie.

Bij vergelijking van beide platforms scoorden YouTube™-video’s significant hoger dan TikTok™-video’s op de GQS-, DISCERN- en VIQI-schalen. Voor de JAMA Benchmark Criteria werden echter geen statistisch significante verschillen gevonden. Video’s die waren gepubliceerd door academische instellingen of tandartsen lieten descriptief hogere kwaliteitsscores zien, hoewel deze verschillen geen statistische significantie bereikten. De overeenstemming tussen beide beoordelaars was uitstekend voor alle gebruikte evaluatie-instrumenten, wat de reproduceerbaarheid van de beoordelingsprocedure ondersteunt.

6. Klinische analyse

Deze studie beoordeelt niet de klinische prestaties van patiëntspecifieke subperiostale implantaten, maar richt zich op de kwaliteit van de informatie die patiënten via sociale media kunnen raadplegen voordat zij een implantologische behandeling overwegen. Nu online platforms een steeds belangrijkere rol spelen in de gezondheidsvoorlichting, is het van groot belang dat de beschikbare informatie wetenschappelijk correct, evenwichtig en begrijpelijk is. De resultaten van deze studie laten echter zien dat de kwaliteit van de onderzochte video’s sterk uiteenloopt en dat veel video’s belangrijke educatieve elementen onvoldoende behandelen.

Een van de meest opvallende bevindingen is dat de populariteit van een video geen betrouwbare aanwijzing vormt voor de wetenschappelijke kwaliteit ervan. Video’s met veel weergaven of een groot aantal ‘likes’ bleken niet noodzakelijk de meest transparante of educatief waardevolle informatie te bevatten. Vanuit klinisch oogpunt is dit een belangrijke constatering, omdat patiënten de neiging kunnen hebben om veel bekeken video’s als betrouwbaarder te beschouwen. Bij complexe behandelingen zoals patiëntspecifieke subperiostale implantaten kan onvolledige of eenzijdige informatie leiden tot onrealistische verwachtingen of een beperkt inzicht in indicaties, risico’s en behandelbeperkingen.

Ook de vergelijking tussen YouTube™ en TikTok™ vraagt om een genuanceerde interpretatie. Hoewel YouTube™ op verschillende kwaliteitsindicatoren beter scoorde, benadrukken de auteurs dat dit niet betekent dat het platform intrinsiek superieur is. Het korte videoformaat van TikTok™ beperkt vanzelfsprekend de hoeveelheid informatie die binnen één video kan worden overgebracht. Bovendien zijn beoordelingsinstrumenten zoals DISCERN en de Global Quality Scale oorspronkelijk ontwikkeld voor uitgebreidere gezondheidsinformatie en kunnen zij langere video’s in het voordeel plaatsen. De lagere scores van TikTok™-video’s weerspiegelen daarom mogelijk deels de beperkingen van het formaat en niet uitsluitend een lagere wetenschappelijke kwaliteit.

De inhoudelijke analyse laat daarnaast zien dat veel video’s zich vooral richten op de visuele aspecten van de chirurgische procedure en het uiteindelijke esthetische resultaat. Onderwerpen zoals patiëntselectie, contra-indicaties, mogelijke complicaties, postoperatieve nazorg en langetermijnbegeleiding komen daarentegen vaak slechts beperkt aan bod. Juist bij patiëntspecifieke subperiostale implantaten, die gebaseerd zijn op digitale CAD/CAM-planning en voornamelijk worden toegepast bij ernstige kaakatrofie, zijn deze aspecten essentieel voor een realistisch verwachtingspatroon en een goed geïnformeerde besluitvorming.

Belangrijk is dat deze studie geen uitspraken doet over de invloed van sociale media op daadwerkelijke behandelkeuzes of klinische uitkomsten. Zij biedt een beschrijvend overzicht van de huidige kwaliteit van online beschikbare informatie. De bevindingen onderstrepen daarom het belang van wetenschappelijk onderbouwde audiovisuele educatiematerialen die worden ontwikkeld door universiteiten, beroepsverenigingen en ervaren implantologen om de patiëntvoorlichting binnen de orale implantologie verder te verbeteren.

7. Klinische toepassingen

De resultaten van deze studie zijn vooral relevant voor patiënteneducatie en communicatie binnen de implantologische praktijk. Aangezien steeds meer patiënten voorafgaand aan een consult informatie zoeken via sociale media, is het belangrijk dat zorgverleners nagaan welke kennis patiënten reeds hebben opgedaan en eventuele onjuiste of onvolledige informatie corrigeren.

Voor implantologen, mond-, kaak- en aangezichtschirurgen en tandartsen benadrukt deze studie het belang van duidelijke uitleg over de indicaties voor patiëntspecifieke subperiostale implantaten, de digitale behandelplanning, het chirurgische verloop, de nazorg en de beperkingen van deze behandelmethode. Daarnaast ondersteunen de resultaten het ontwikkelen van hoogwaardige educatieve video’s door universiteiten en professionele organisaties, zodat patiënten toegang krijgen tot betrouwbare, evidence-based informatie die de klinische voorlichting kan aanvullen.

8. Bewijsniveau, beperkingen en transparantie

Deze publicatie betreft een observationele cross-sectionele methodologische studie waarin openbaar beschikbare video’s zijn geanalyseerd. Het bewijsniveau is daarom beschrijvend en laat geen conclusies toe over de klinische effectiviteit van patiëntspecifieke subperiostale implantaten of over een causaal verband tussen online informatie en het gedrag van patiënten.

De auteurs benoemen verschillende methodologische beperkingen. De uiteindelijke analyse omvatte slechts 38 video’s, waardoor de generaliseerbaarheid van de resultaten beperkt is. Daarnaast werden uitsluitend Engelstalige en Turkstalige video’s onderzocht en vonden alle zoekopdrachten plaats vanuit Turkije, waardoor regionale algoritmen van invloed kunnen zijn geweest op de selectie van de video’s. Verder konden de interactiemetingen van YouTube™ en TikTok™ niet volledig worden gestandaardiseerd. De aanvullende beoordelingslijst die specifiek voor subperiostale implantaten werd ontwikkeld, is bovendien niet formeel gevalideerd. Hoewel de overeenstemming tussen beide beoordelaars uitstekend was, blijft een zekere mate van subjectiviteit inherent aan kwalitatieve beoordelingsinstrumenten.

Wat transparantie betreft melden de auteurs dat geen externe financiering werd ontvangen en dat geen belangenconflicten bestaan. Tevens vermelden zij dat ChatGPT uitsluitend werd gebruikt om de leesbaarheid en taalkundige kwaliteit van het manuscript te verbeteren, terwijl alle wetenschappelijke interpretaties, methodologische beslissingen en conclusies volledig onder verantwoordelijkheid van de auteurs bleven.

9. Belangrijkste punten van de studie

• Studietype: Observationele cross-sectionele methodologische studie gebaseerd op de analyse van openbaar beschikbare YouTube™- en TikTok™-video’s over patiëntspecifieke subperiostale implantaten.
• Bewijsniveau: Observationele beschrijvende studie.
• Geanalyseerde steekproef: 38 video’s, waarvan 23 afkomstig van YouTube™ en 15 van TikTok™.
• Aantal patiënten of implantaten: Niet van toepassing.
• Follow-upduur: Niet van toepassing.
• Primaire uitkomstmaat: Beoordeling van de educatieve kwaliteit, wetenschappelijke betrouwbaarheid, transparantie en audiovisuele kwaliteit van de video’s met behulp van de Global Quality Scale (GQS), DISCERN, de JAMA Benchmark Criteria en de Video Information and Quality Index (VIQI).
• Belangrijkste resultaten:
  • De algemene educatieve kwaliteit van de video’s was matig.
  • Er werd een sterke overeenstemming gevonden tussen de verschillende gevalideerde beoordelingsinstrumenten.
  • YouTube™-video’s behaalden significant hogere scores dan TikTok™-video’s voor GQS, DISCERN en VIQI.
  • De populariteit van video’s, uitgedrukt in het aantal weergaven en ‘likes’, bleek geen betrouwbare indicator voor wetenschappelijke kwaliteit of transparantie.
• Wetenschappelijke conclusie: De kwaliteit van de informatie over patiëntspecifieke subperiostale implantaten op sociale media varieert sterk. De auteurs benadrukken de noodzaak van evidence-based audiovisuele voorlichtingsmaterialen die worden ontwikkeld door tandartsen en academische instellingen om de patiënteneducatie te verbeteren.
• Belangrijkste beperkingen:
  • Beperkte steekproefomvang (38 video’s).
  • Analyse uitsluitend van Engelstalige en Turkstalige video’s.
  • Zoekopdrachten uitgevoerd vanuit één geografische locatie.
  • Interactiegegevens van YouTube™ en TikTok™ konden niet volledig worden gestandaardiseerd.
  • De aanvullende beoordelingslijst die door de auteurs werd ontwikkeld, is niet formeel gevalideerd.
  • Door het observationele ontwerp kunnen geen causale conclusies worden getrokken.

10. Wetenschappelijke impact

Deze studie levert een waardevolle bijdrage aan de literatuur over de kwaliteit van gezondheidsinformatie op sociale media door zich te richten op patiëntspecifieke subperiostale implantaten, een onderwerp waarover tot op heden slechts beperkt onderzoek beschikbaar was. Terwijl eerdere publicaties voornamelijk betrekking hadden op conventionele implantaten, orthodontische behandelingen of andere tandheelkundige onderwerpen, onderzoekt deze studie een geavanceerde implantologische oplossing voor patiënten met ernstige alveolaire botatrofie, waarbij digitale planning en CAD/CAM-technologie centraal staan.

Een van de belangrijkste inzichten is dat de zichtbaarheid van een video geen betrouwbare maat vormt voor de wetenschappelijke kwaliteit ervan. De negatieve samenhang tussen gebruikersbetrokkenheid en transparantie van de informatie illustreert een belangrijk probleem binnen digitale gezondheidscommunicatie: algoritmen bevorderen vaak de verspreiding van populaire of visueel aantrekkelijke inhoud, ongeacht de wetenschappelijke onderbouwing.

Daarnaast bevestigt de studie de bruikbaarheid van gevalideerde beoordelingsinstrumenten zoals GQS, DISCERN, de JAMA Benchmark Criteria en VIQI voor de objectieve beoordeling van online educatieve gezondheidsinformatie. Tegelijkertijd worden terugkerende tekortkomingen zichtbaar, met name op het gebied van indicatiestelling, contra-indicaties, mogelijke complicaties, postoperatieve nazorg en patiënteneducatie.

Hoewel de studie geen klinische behandelresultaten onderzoekt, biedt zij een solide methodologisch kader voor toekomstig onderzoek naar de invloed van digitale gezondheidsinformatie op het begrip van patiënten, het proces van geïnformeerde toestemming en gezamenlijke besluitvorming binnen de orale implantologie.

11. Redactionele conclusie

Deze studie laat zien dat de kwaliteit van YouTube™- en TikTok™-video’s over patiëntspecifieke subperiostale implantaten sterk uiteenloopt. Hoewel YouTube™ gemiddeld hogere scores behaalde voor educatieve kwaliteit dan TikTok™, blijkt de populariteit van een video geen betrouwbare indicator voor de wetenschappelijke betrouwbaarheid van de verstrekte informatie.

Voor implantologen, mond-, kaak- en aangezichtschirurgen en academische instellingen onderstrepen deze bevindingen het belang van het ontwikkelen van hoogwaardige, evidence-based audiovisuele voorlichtingsmaterialen. Dergelijke educatieve bronnen kunnen de klinische communicatie ondersteunen en patiënten helpen beter geïnformeerde beslissingen te nemen. Hoewel deze observationele studie geen uitspraken doet over klinische behandelresultaten, benadrukt zij het toenemende belang van kwalitatief hoogwaardige digitale patiënteneducatie binnen de moderne implantologie.