Kwaliteit van leven na tandheelkundige revalidatie met patiëntspecifieke subperiostale implantaten: een pilot-cohortstudie

Evangelos Kostares, Michael Kostares, Georgia Kostare, Fani Pitsigavdaki, Ourania Schoinohoriti, Christos Perisanidis.

Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42075648/

Kwaliteit van leven na tandheelkundige revalidatie met patiëntspecifieke subperiostale implantaten: een pilot-cohortstudie

1. Wetenschappelijke referentie

• Titel van de studie: Quality of Life Following Dental Rehabilitation with Customized Subperiosteal Implants: A Pilot Cohort Study
• Auteurs: Evangelos Kostares, Michael Kostares, Georgia Kostare, Fani Pitsigavdaki, Ourania Schoinohoriti, Christos Perisanidis
• Wetenschappelijk tijdschrift: Medicina
• Jaar van publicatie: 2026
• DOI: https://doi.org/10.3390/medicina62040777

2. Wetenschappelijke achtergrond

De behandeling van patiënten met ernstige alveolaire botatrofie behoort nog altijd tot de grootste uitdagingen binnen de moderne implantologie. Wanneer het resterende botvolume onvoldoende is voor een voorspelbare plaatsing van conventionele endossale implantaten, zijn vaak complexe botopbouwprocedures of alternatieve implantaatoplossingen noodzakelijk. Dankzij de vooruitgang in digitale behandelplanning, cone beam computertomografie (CBCT) en CAD/CAM-technologie is de belangstelling voor patiëntspecifieke subperiostale implantaten de afgelopen jaren opnieuw toegenomen.

Hoewel deze implantaten steeds vaker worden toegepast bij anatomisch complexe gevallen, is er nog relatief weinig bekend over hun invloed op patiëntgerapporteerde uitkomsten. Naast klinische stabiliteit en implantaatsurvival wordt de mondgezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven tegenwoordig beschouwd als een essentiële maat voor het succes van een implantologische behandeling. Deze studie richt zich daarom specifiek op de vraag in hoeverre een behandeling met patiëntspecifieke subperiostale implantaten leidt tot een verbetering van de dagelijkse functie en de tevredenheid van patiënten met ernstige maxillaire atrofie.

3. Doel van de studie

Het primaire doel van deze prospectieve cohortstudie was het evalueren van veranderingen in de mondgezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven na revalidatie met patiëntspecifieke subperiostale implantaten bij patiënten met ernstige alveolaire atrofie.

Daarnaast onderzochten de auteurs de tevredenheid van de patiënten na de behandeling en registreerden zij klinische uitkomsten op korte termijn, waaronder postoperatieve complicaties, implantaatstabiliteit en de noodzaak van een eventuele heroperatie.

4. Methodologie

Dit onderzoek betreft een prospectieve pilot-cohortstudie, uitgevoerd op de afdeling Mond-, Kaak- en Aangezichtschirurgie van het Evangelismos General Hospital in Athene.

Negen volwassen patiënten met ernstige alveolaire atrofie volgens de classificatie van Cawood en Howell (klasse V-VI) werden geïncludeerd. Alle patiënten kregen een patiëntspecifiek subperiostaal implantaat in de bovenkaak. De implantaten werden ontworpen op basis van CBCT-beelden met behulp van een volledig digitale CAD/CAM-workflow.

De mondgezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven werd vóór de operatie en twaalf maanden na de ingreep beoordeeld met de gevalideerde OHIP-14-vragenlijst. De patiënttevredenheid werd geëvalueerd met een Numerieke Beoordelingsschaal (NRS). Secundaire uitkomstmaten omvatten postoperatieve complicaties, implantaatblootstelling, implantaatstabiliteit en eventuele heroperaties.

5. Belangrijkste resultaten

Alle negen geïncludeerde patiënten voltooiden de volledige follow-up van twaalf maanden.

De resultaten lieten een duidelijke verbetering zien van de mondgezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven. De mediane OHIP-14-score daalde van 41 vóór de behandeling naar 1 na twaalf maanden, wat wijst op een aanzienlijke afname van de functionele en psychosociale belasting die gepaard gaat met ernstig tandverlies. Deze verbetering werd waargenomen in alle afzonderlijke domeinen van de vragenlijst.

Ook de patiënttevredenheid nam sterk toe. De mediane totale NRS-score steeg van 17 vóór de behandeling naar 58 na één jaar. Verbeteringen werden vastgesteld op het gebied van esthetiek, kauwfunctie, comfort, spraak, reinigbaarheid van de prothese en algemene tevredenheid.

Er traden geen ernstige postoperatieve complicaties op. Eén patiënt ontwikkelde een vroege wonddehiscentie die lokaal kon worden behandeld. Bij een andere patiënt werd een implantaatblootstelling ter hoogte van het voorste gehemelte vastgesteld. Aan het einde van de follow-up waren alle implantaten zowel klinisch als radiologisch stabiel.

6. Klinische analyse

Deze studie suggereert dat patiëntspecifieke subperiostale implantaten een waardevolle behandeloptie kunnen zijn voor zorgvuldig geselecteerde patiënten met ernstige maxillaire atrofie bij wie conventionele endossale implantaten niet op een voorspelbare wijze kunnen worden geplaatst. Opvallend is dat de studie zich niet uitsluitend richt op chirurgische of radiologische uitkomsten, maar vooral op de ervaren voordelen voor de patiënt, waaronder verbetering van de kauwfunctie, het spreekvermogen, het draagcomfort en de algemene kwaliteit van leven.

Vanuit klinisch oogpunt ondersteunen deze bevindingen het potentieel van digitale implantologie, waarbij CBCT-beeldvorming en CAD/CAM-technologie worden ingezet om implantaten volledig af te stemmen op de individuele anatomie van de patiënt. Dit kan een alternatief bieden voor uitgebreide botaugmentatieprocedures in zorgvuldig geselecteerde gevallen.

De resultaten dienen echter met de nodige voorzichtigheid te worden geïnterpreteerd. De studie omvat slechts negen patiënten, kent geen controlegroep en heeft een follow-upduur van slechts twaalf maanden. Hierdoor kunnen geen uitspraken worden gedaan over de langetermijnvoorspelbaarheid, noch over een eventuele superioriteit ten opzichte van andere implantologische behandelmethoden. De auteurs beschouwen hun bevindingen dan ook nadrukkelijk als voorlopig.

7. Klinische toepassingen

De resultaten van deze studie kunnen relevant zijn voor de behandeling van:

• patiënten met ernstige alveolaire atrofie van de bovenkaak;
• volledig edentate patiënten waarbij conventionele endossale implantaten geen haalbare optie zijn;
• complexe implantologische revalidaties met digitale behandelplanning op basis van CBCT en CAD/CAM-technologie;
• patiënten voor wie uitgebreide botaugmentatie gecontra-indiceerd is, niet gewenst is of gepaard gaat met een hoge chirurgische belasting.

Gezien het exploratieve karakter van de studie mogen deze toepassingen niet worden beschouwd als definitieve klinische aanbevelingen.

8. Bewijskracht, beperkingen en transparantie

Deze publicatie betreft een prospectieve pilot-cohortstudie en vertegenwoordigt daarmee observationeel klinisch bewijs.

De auteurs benoemen verschillende belangrijke methodologische beperkingen, waaronder de zeer kleine onderzoekspopulatie (9 patiënten), het ontbreken van een controlegroep, het monocentrische onderzoeksdesign en de relatief korte follow-up van twaalf maanden. Hierdoor is de generaliseerbaarheid van de resultaten beperkt en kunnen geen definitieve conclusies worden getrokken over de langetermijnprestaties van deze implantaten.

De auteurs verklaren geen belangenconflicten te hebben. Daarnaast vermelden zij dat het onderzoek geen specifieke externe financiering heeft ontvangen. Zij benadrukken tevens dat de resultaten als voorlopig en hypothesevormend moeten worden beschouwd.

9. Belangrijkste punten van de studie

• Studietype: Prospectieve pilot-cohortstudie
• Bewijsniveau: Prospectieve observationele studie
• Onderzoekspopulatie: 9 patiënten met ernstige alveolaire atrofie
• Aantal implantaten: 9 patiëntspecifieke subperiostale implantaten in de bovenkaak
• Follow-upduur: 12 maanden
• Primaire uitkomstmaat: Mondgezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven (OHIP-14)
• Secundaire uitkomstmaten: Patiënttevredenheid (NRS), postoperatieve complicaties, implantaatstabiliteit en heroperaties
• Belangrijkste resultaat: Sterke verbetering van zowel de mondgezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven als de patiënttevredenheid na één jaar
• Wetenschappelijke conclusie: Patiëntspecifieke subperiostale implantaten kunnen een veelbelovende behandelingsoptie zijn voor zorgvuldig geselecteerde patiënten met ernstige alveolaire atrofie wanneer conventionele implantaten niet mogelijk zijn.
• Belangrijkste beperkingen: Kleine steekproef, monocentrisch ontwerp, geen controlegroep en beperkte follow-upduur.

10. Wetenschappelijke impact

Deze studie levert aanvullende prospectieve gegevens over patiëntspecifieke subperiostale implantaten binnen de snel evoluerende digitale implantologie. In tegenstelling tot veel eerdere publicaties, die zich voornamelijk richtten op implantaatsurvival of chirurgische resultaten, legt dit onderzoek de nadruk op patiëntgerapporteerde uitkomsten. Hierdoor ontstaat een completer beeld van het klinische succes van implantologische revalidatie.

De bevindingen onderstrepen het belang van het opnemen van gevalideerde kwaliteits-van-levenvragenlijsten naast traditionele klinische en radiologische evaluaties. Tegelijkertijd wijzen de auteurs erop dat grotere multicentrische studies met langere follow-up noodzakelijk zijn om deze eerste resultaten te bevestigen en de plaats van patiëntspecifieke subperiostale implantaten binnen de hedendaagse implantologie verder te verduidelijken.

11. Redactionele conclusie

Deze pilotstudie levert bemoedigende voorlopige resultaten over het gebruik van patiëntspecifieke subperiostale implantaten bij patiënten met ernstige maxillaire atrofie. De duidelijke verbetering van zowel de mondgezondheidsgerelateerde kwaliteit van leven als de patiënttevredenheid wijst op het potentieel van deze gepersonaliseerde digitale behandelstrategie. Door de beperkte onderzoekspopulatie en de korte follow-up moeten de resultaten echter voorzichtig worden geïnterpreteerd. Grotere prospectieve onderzoeken zijn noodzakelijk om de langetermijnveiligheid en klinische voorspelbaarheid van deze techniek te bevestigen.