Jakość życia po rehabilitacji stomatologicznej z zastosowaniem spersonalizowanych implantów podokostnowych: pilotażowe badanie kohortowe

Evangelos Kostares, Michael Kostares, Georgia Kostare, Fani Pitsigavdaki, Ourania Schoinohoriti, Christos Perisanidis.

Full text link: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42075648/

Jakość życia po rehabilitacji stomatologicznej z zastosowaniem spersonalizowanych implantów podokostnowych: pilotażowe badanie kohortowe

1. Dane bibliograficzne

• Tytuł badania: Quality of Life Following Dental Rehabilitation with Customized Subperiosteal Implants: A Pilot Cohort Study
• Autorzy: Evangelos Kostares, Michael Kostares, Georgia Kostare, Fani Pitsigavdaki, Ourania Schoinohoriti, Christos Perisanidis
• Czasopismo naukowe: Medicina
• Rok publikacji: 2026
• DOI: https://doi.org/10.3390/medicina62040777

2. Tło naukowe

Leczenie pacjentów z zaawansowanym zanikiem wyrostka zębodołowego pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej implantologii stomatologicznej. W przypadkach znacznego niedoboru kości zastosowanie konwencjonalnych implantów śródkostnych może być niemożliwe lub wiązać się z koniecznością przeprowadzenia rozległych zabiegów augmentacyjnych. Dynamiczny rozwój diagnostyki CBCT, cyfrowego planowania leczenia oraz technologii CAD/CAM przyczynił się do ponownego zainteresowania spersonalizowanymi implantami podokostnowymi, projektowanymi indywidualnie dla każdego pacjenta.

Pomimo rosnącej liczby publikacji dotyczących tej metody nadal istnieje niewiele danych oceniających jej wpływ na jakość życia pacjentów. Obecnie skuteczność leczenia implantologicznego coraz częściej analizuje się nie tylko na podstawie parametrów klinicznych, ale również z perspektywy odczuć pacjenta. Właśnie dlatego autorzy skoncentrowali się na ocenie jakości życia związanej ze zdrowiem jamy ustnej oraz satysfakcji po rehabilitacji implantologicznej u pacjentów z ciężkim zanikiem szczęki.

3. Cel badania

Głównym celem tego prospektywnego badania kohortowego była ocena zmian jakości życia związanej ze zdrowiem jamy ustnej po rehabilitacji z wykorzystaniem spersonalizowanych implantów podokostnowych u pacjentów z ciężkim zanikiem wyrostka zębodołowego.

Autorzy ocenili również poziom satysfakcji pacjentów po leczeniu oraz krótkoterminowe wyniki kliniczne, obejmujące powikłania pooperacyjne, stabilność implantów oraz konieczność ewentualnej reoperacji.

4. Metodologia

Badanie miało charakter prospektywnego pilotażowego badania kohortowego i zostało przeprowadzone w Klinice Chirurgii Jamy Ustnej i Chirurgii Szczękowo-Twarzowej Szpitala Evangelismos w Atenach.

Do badania włączono dziewięciu dorosłych pacjentów z ciężkim zanikiem wyrostka zębodołowego według klasyfikacji Cawooda i Howella (klasy V–VI). U wszystkich zastosowano indywidualnie zaprojektowane implanty podokostnowe umieszczone w szczęce. Planowanie leczenia wykonano na podstawie obrazowania CBCT z wykorzystaniem cyfrowego przepływu pracy CAD/CAM.

Jakość życia oceniano przed zabiegiem oraz po 12 miesiącach przy użyciu zwalidowanego kwestionariusza OHIP-14. Satysfakcję pacjentów określano za pomocą numerycznej skali oceny (NRS). Dodatkowo analizowano powikłania pooperacyjne, ekspozycję implantów, ich stabilność oraz konieczność ponownej interwencji chirurgicznej.

5. Najważniejsze wyniki

Wszyscy dziewięciu pacjentów ukończyli pełny, dwunastomiesięczny okres obserwacji.

Badanie wykazało wyraźną poprawę jakości życia związanej ze zdrowiem jamy ustnej. Mediana całkowitego wyniku OHIP-14 zmniejszyła się z 41 przed leczeniem do 1 po roku obserwacji, co wskazuje na istotne ograniczenie negatywnego wpływu bezzębia na codzienne funkcjonowanie. Poprawę odnotowano we wszystkich domenach kwestionariusza.

Znacząco wzrosła również satysfakcja pacjentów. Mediana całkowitego wyniku NRS zwiększyła się z 17 przed leczeniem do 58 po dwunastu miesiącach. Korzystne zmiany dotyczyły estetyki, funkcji żucia, komfortu użytkowania, wymowy, łatwości utrzymania higieny oraz ogólnej satysfakcji.

Nie odnotowano poważnych powikłań pooperacyjnych. U jednego pacjenta wystąpiło wczesne rozejście się rany chirurgicznej, skutecznie leczone miejscowo, natomiast u drugiego doszło do ekspozycji implantu w przedniej części podniebienia. Po zakończeniu obserwacji wszystkie implanty pozostawały stabilne zarówno klinicznie, jak i radiologicznie.

6. Analiza kliniczna

Wyniki tego badania sugerują, że spersonalizowane implanty podokostnowe mogą stanowić wartościową alternatywę terapeutyczną dla starannie wyselekcjonowanych pacjentów z zaawansowanym zanikiem szczęki, u których zastosowanie klasycznych implantów śródkostnych jest niemożliwe lub nieprzewidywalne. Na szczególną uwagę zasługuje fakt, że autorzy oceniali nie tylko parametry chirurgiczne, lecz również rzeczywiste korzyści odczuwane przez pacjentów, takie jak poprawa żucia, komfortu, mowy czy estetyki.

Z klinicznego punktu widzenia badanie podkreśla potencjał cyfrowego planowania leczenia oraz technologii CAD/CAM w rehabilitacji złożonych przypadków anatomicznych. Indywidualne dopasowanie implantu do budowy kostnej pacjenta może umożliwić leczenie bez konieczności wykonywania rozległych zabiegów regeneracji kości u wybranych chorych.

Należy jednak zachować ostrożność przy interpretacji wyników. Badanie obejmuje jedynie dziewięciu pacjentów, nie zawiera grupy kontrolnej i ogranicza się do dwunastomiesięcznej obserwacji. W związku z tym nie pozwala na ocenę długoterminowej skuteczności ani na porównanie tej metody z innymi strategiami leczenia implantologicznego. Sami autorzy podkreślają, że przedstawione wyniki mają charakter wstępny i wymagają potwierdzenia w większych badaniach prospektywnych.

7. Zastosowanie kliniczne

Wyniki tego badania mogą znaleźć zastosowanie przede wszystkim w leczeniu:

• pacjentów z ciężkim zanikiem wyrostka zębodołowego szczęki;
• osób całkowicie bezzębnych, u których nie można przewidywalnie zastosować implantów śródkostnych;
• przypadków wymagających cyfrowego planowania leczenia z wykorzystaniem CBCT i technologii CAD/CAM;
• pacjentów, u których rozległe zabiegi augmentacji kości są przeciwwskazane, nieakceptowane lub wiążą się z wysoką chorobowością okołooperacyjną.

Ze względu na pilotażowy charakter badania powyższe zastosowania należy traktować jako potencjalne wskazania kliniczne, a nie ostateczne rekomendacje terapeutyczne.

8. Poziom dowodów, ograniczenia i przejrzystość

Publikacja przedstawia prospektywne pilotażowe badanie kohortowe, które stanowi obserwacyjny poziom dowodów naukowych.

Autorzy wyraźnie wskazują na najważniejsze ograniczenia metodologiczne: bardzo małą liczebność próby (9 pacjentów), brak grupy kontrolnej, jednoośrodkowy charakter badania oraz stosunkowo krótki, dwunastomiesięczny okres obserwacji. Czynniki te ograniczają możliwość uogólnienia wyników oraz ocenę długoterminowej skuteczności leczenia.

Autorzy deklarują brak konfliktu interesów oraz informują, że badanie nie było finansowane z zewnętrznych źródeł. Jednocześnie podkreślają, że uzyskane wyniki mają charakter wstępny i powinny być traktowane jako podstawa do dalszych badań klinicznych.

9. Kluczowe informacje o badaniu

• Rodzaj badania: Prospektywne pilotażowe badanie kohortowe
• Poziom dowodów: Prospektywne badanie obserwacyjne
• Badana populacja: 9 pacjentów z ciężkim zanikiem wyrostka zębodołowego
• Liczba implantów: 9 spersonalizowanych implantów podokostnowych zastosowanych w szczęce
• Okres obserwacji: 12 miesięcy
• Główny punkt końcowy: Jakość życia związana ze zdrowiem jamy ustnej (OHIP-14)
• Drugorzędowe punkty końcowe: Satysfakcja pacjentów (NRS), powikłania pooperacyjne, stabilność implantów oraz reoperacje
• Najważniejszy wynik: Znaczna poprawa jakości życia i satysfakcji pacjentów po 12 miesiącach
• Wniosek naukowy: Spersonalizowane implanty podokostnowe mogą stanowić obiecującą opcję leczenia u starannie wyselekcjonowanych pacjentów z ciężkim zanikiem wyrostka zębodołowego, gdy zastosowanie implantów śródkostnych nie jest możliwe.
• Główne ograniczenia: Mała liczebność próby, jednoośrodkowy charakter badania, brak grupy kontrolnej oraz krótki okres obserwacji.

10. Znaczenie naukowe

Badanie wnosi nowe prospektywne dane do rozwijającej się dziedziny implantów podokostnowych projektowanych indywidualnie z wykorzystaniem technologii cyfrowych. W odróżnieniu od wielu wcześniejszych publikacji, które koncentrowały się przede wszystkim na przeżywalności implantów i wynikach chirurgicznych, autorzy skupili się na efektach zgłaszanych przez samych pacjentów. Dzięki temu praca dostarcza szerszego spojrzenia na skuteczność rehabilitacji implantologicznej.

Uzyskane wyniki podkreślają znaczenie uwzględniania jakości życia jako istotnego elementu oceny sukcesu leczenia implantologicznego. Jednocześnie autorzy wskazują na potrzebę przeprowadzenia większych, wieloośrodkowych badań prospektywnych z dłuższym okresem obserwacji, aby potwierdzić uzyskane wyniki oraz lepiej określić miejsce spersonalizowanych implantów podokostnowych we współczesnej implantologii.

11. Wnioski redakcyjne

To pilotażowe badanie dostarcza obiecujących wstępnych danych dotyczących zastosowania spersonalizowanych implantów podokostnowych u pacjentów z ciężkim zanikiem szczęki. Zaobserwowana poprawa jakości życia związanej ze zdrowiem jamy ustnej oraz wysoki poziom satysfakcji pacjentów wskazują na potencjał tej cyfrowo planowanej metody leczenia. Ze względu na ograniczenia metodologiczne wyniki należy jednak interpretować ostrożnie. Ich potwierdzenie wymaga większych badań prospektywnych z dłuższym okresem obserwacji.